{"id":727,"date":"2017-06-27T14:05:01","date_gmt":"2017-06-27T14:05:01","guid":{"rendered":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/?p=727"},"modified":"2023-02-09T11:38:35","modified_gmt":"2023-02-09T11:38:35","slug":"tirajediya-jingeh-li-iran-u-careseriya-aburiya-civaki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/?p=727","title":{"rendered":"Tiraj\u00eadiya J\u00eengeh li \u00ceran \u00fb \u00c7areseriya Ab\u00fbriya Civak\u00ee"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"TR\">Mirovah\u00ee, di sedsala 21?em\u00een de, di \u00e7embera pirsgir\u00eak\u00ean b\u00eas\u00eenor de ye \u00fb r\u00eabaz \u00fb prat\u00eeka ewlekariya netew\u00ee li welatan nikariye \u00e7areseriyek\u00ee bingeh\u00een ji bo wan ar\u00ee\u015feyan derbixin hol\u00ea. Xizaniya bi milyaran mirovan, ewleneb\u00fbna xwarin\u00ea, nexwe\u015fiy\u00ean nepen\u00ee, z\u00eadeb\u00fbna b\u00fbyer\u00ean xwezay\u00ee \u00fb guhertin\u00ean av \u00fb hewa, m\u00eenak\u00ean wan pirsgir\u00eakan in ku b\u00fbne sedema c\u00eeh guhertina bi hezaran heta bi milyonan kesan. C\u00eeh guhertin\u00ean bi v\u00ee reng\u00ee j\u00ee r\u00ea li ber b\u00eah\u00eav\u00eet\u00ee, binp\u00eakirina yasa \u00fb derketina s\u00fb\u00e7 \u00fb pev\u00e7\u00fbnan vedike.<\/span><\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"TR\">Li ser v\u00ee esas\u00ee ewlehiya j\u00eenge weke faktoreke sereke ye ji bo ewlehiya mirov\u00ee \u00fb herimandina xwezay\u00ea dibe ar\u00ee\u015feya rast\u00ee ya mirov a di dehan sal\u00ean p\u00ea\u015feroj\u00ea de. Di sal\u00ean dawiy\u00ea de germb\u00fbna erd\u00ea weke xeterek\u00ee ber\u00e7av \u00fb a\u015fkere xwe daye h\u00eeskirin. Di rastiy\u00ea de guhertina di av \u00fb heway\u00ea de ji ber z\u00eadeb\u00fbna gaz\u00ean metan (gulxaney\u00ee), xetera her\u00ee gir\u00eeng e Ji bo ewlehiya mirov\u00ee, di p\u00eavajoya 150 hezar salan a b\u00fby\u00eena mirov a li ser erd\u00ea de. ji ber v\u00ea yek\u00ea p\u00eaw\u00eestiya me bi peydakirina r\u00eayek\u00ea heye ji bo day\u00eena sekinandina germb\u00fbna hesareya xwe; helbet bi r\u00eaya \u00e7\u00eakirina z\u00eehniyet \u00fb ge\u015fep\u00eadana aboriya ekoloj\u00eek.<\/span><\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"TR\">Em dizanin abor\u00ee watedar \u00fb bi bandor e, l\u00ea her aboriyek ne di xizmeta p\u00eaw\u00eestiy\u00ean k\u00fbr \u00ean mirov\u00ee de ne. Di dinyaya \u00eero de, j\u00eengeh ji ber hilber\u00eena mez\u00eaxer (mesrefgera) \u00fb l\u00eeberal\u00eezma B\u00eaasa, zerer\u00ean pir cid\u00ee d\u00eetiye \u00fb c\u00eehana me di bin zexta hilber\u00eena end\u00fbstr\u00ee \u00fb aboriya fos\u00eel\u00ee ya petrol\u00ea de, di rew\u015fek\u00ee metirs\u00eedar de ye. Germahiya erd\u00ea bilind dibe \u00fb z\u00eadetir nefesteng \u00fb b\u00eaaram dibe. Em xwed\u00ee derdek\u00ee hevbe\u015f in ku ew j\u00ee derd\u00ea erd\u00ea ye. Her \u00e7end li her c\u00eehek\u00ee dinyay\u00ea, tev\u00ee rew\u015fek\u00ee gi\u015ft\u00ee, faktor\u00ean diyar bandor\u00ea l\u00ea dikin j\u00ee, l\u00ea j\u00eengeha \u00ceran&#8217;\u00ea di prosesek\u00ee lez a t\u00eak\u00e7\u00fbn\u00ea de ye. Di v\u00ea j\u00eengeh\u00ea de h\u00eaman\u00ean qir\u00eajker hene ku aloziy\u00ean z\u00eade \u00e7\u00eadikin; qir\u00eajiya z\u00eade ya petrol\u00ea, qir\u00eajiya k\u00eemyew\u00ee, m\u00eekrob\u00ee y\u00ean av\u00ean sahil\u00ee (berav), qir\u00eajb\u00fbna av\u00ea bi r\u00eaya noy\u00een\u00ean end\u00fbstr\u00ee \u00fb baj\u00ear, bendavsaz\u00ee, bikaran\u00eena z\u00eade ya sifrey\u00ean av\u00ean binerd, qir\u00eajb\u00fbna heway\u00ea bi taybet li bajar\u00ean mezin \u00fb ?.<\/span><\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"TR\">Di rastiy\u00ea de \u00ceran j\u00ee weke welat\u00ean din, p\u00ea\u015fketina bajarwan\u00ee \u00fb veguhertina herem\u00ean gund \u00fb civak\u00ean cotyar\u00ee bi herem\u00ean bajar\u00ee \u00fb civak\u00ean end\u00fbstr\u00ee, b\u00fbye sedema guhertina t\u00eakiliy\u00ean mirov\u00ee bi j\u00eengehan re. Ji ber ku \u00e7awa m\u00eenak\u00ean aboriya c\u00eehan\u00ea bala xwe nade jiyana mirov\u00ee \u00fb paqijb\u00fbna j\u00eengeh\u00ea, li \u00ceran&#8217;\u00ea j\u00ee modela mentiqa aboriya rant \u00fb meyla \u00e7etewar\u00ee \u00fb s\u00fbdperestane asteng e li hember\u00ee r\u00eazgirtina jiyan \u00fb j\u00eengeh\u00ea. Ev di demek\u00ea de ye ku \u00ceran ber\u00ea ne wisa b\u00fbye \u00fb tam bi berovaj\u00ee niha xweza \u00fb j\u00eengeh parastiye.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h4 class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><strong><span lang=\"TR\">Li Ser \u015eopa Hilber\u00eena Mez\u00eaxer<\/span><\/strong><\/h4>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"TR\">Tev\u00ee ku \u00ceran ji ber baweriya k\u00fbr a bi Zerde\u015ft, \u015f\u00eaniy\u00ean Zagros&#8217;\u00ea ji aliy\u00ea parastina dewlemendiy\u00ean xwezay\u00ee \u00fb j\u00eengeh\u00ea ve xwed\u00ee d\u00eerokek\u00ee \u00e7end hezar salan in, l\u00ea bel\u00ea \u00eero di nava wan 10 welatan de c\u00eeh digire ku her\u00ee z\u00eade j\u00eengeh\u00ea qir\u00eaj dikin; ev di dem\u00eak\u00ee de ye ku ne di nava 10 welat\u00ean pir nif\u00fbs \u00fb aboriya p\u00ea\u015fket\u00ee ya dinyay\u00ea de ye.<\/span><\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"TR\">Bi gi\u015ft\u00ee prat\u00eeka abor\u00ee \u00fb r\u00eaveberiy\u00ea di c\u00fbtyar\u00ee \u00fb end\u00fbstriy\u00ea de, her wiha baj\u00earsaziya b\u00eaasa \u00fb di encam\u00ea de dan\u00fbsitan\u00ean siyas\u00ee ya ku bi gendeliya hik\u00fbmet\u00ee qir\u00eaj b\u00fbye, \u00e7avkaniya t\u00eakdana j\u00eengeha \u00ceran?\u00ea ye. Asta r\u00eaveberiya j\u00eengeh\u00ea ya li \u00ceran?\u00ea di nava 133 welatan de di r\u00eaza 130&#8217;\u00ee de ye. \u00ceran, bi trajediya j\u00eengeh\u00ea re r\u00fb bi r\u00fb maye \u00fb di heman dem\u00ea de rast\u00ee b\u00eahi\u015fiy\u00ea hatiye. Ti\u015ft\u00ean ku di t\u00eakiliy\u00ean \u00ceran&#8217;\u00ea de diqewimin ne tesad\u00fbf\u00ee ne, belk\u00fb ji ber niz\u00eekatiya aboriya berpirs \u00fb r\u00eaveber\u00ean v\u00ea qad\u00ea ye. Bidestxistina powen\u00ean rant\u00e7iyane \u00fb bi\u00e7engxistina berjewendiya \u00e7avsorane ya \u00e7\u00eenek\u00ee bi\u00e7\u00fbk ji civak\u00ea \u00fb b\u00eabaldarb\u00fbna tam ji jiyana j\u00eengeh\u00ee \u00fb berjewendiya heyat\u00ee \u00fb tend\u00fbristiya be\u015fek\u00ee mezin ji civak\u00ea, encama xwe di t\u00eakdana j\u00eengeh de n\u00ee\u015fan dide.<\/span><\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"TR\">\u00ceran, li ser \u015fopa hilber\u00eena mez\u00eaxer \u00fb aboriya sermayedariya \u00eeslam\u00ee de ye \u00fb hem\u00fb siyaset\u00ean aboriy\u00ea li gor\u00ee berjewendiya \u00e7\u00eenek\u00ee \u00e7avsor e ku li desthilat\u00ea ye t\u00ean diyarkirin, him j\u00ee li bin bandora aboriya pir tevl\u00eehev \u00fb b\u00eabernameya be\u015fa taybet\u00ea ye. \u015e\u00eawaza aboriya \u00ceran&#8217;\u00ea nakok e li gel ge\u015fep\u00eadana mayende \u00fb ne cuda ye ji siyaseta hakimiyet \u00fb r\u00eaveberiya burokrat\u00eek a hey\u00ee. Ev nim\u00fbne, di mentiq\u00ea rojane de ji bo danehev \u00fb berjewend\u00eexwaziya xwe ya e\u015f\u00eer\u00ee, her ti\u015ft\u00ea ku astengiyan \u00e7\u00ea bike \u00fb hema nebe pare, ji hol\u00ea radikin. Di v\u00ea modela hilber\u00een\u00ea de, jiyana mirov\u00ee \u00fb j\u00eengeha guncav a hem\u00ee heywan \u00fb balinde \u00fb mirovan bi h\u00easan\u00ee dibin qurban\u00ee.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h4 class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"rtl\" lang=\"AR-SA\">&#8220;<\/span><strong><span lang=\"TR\">Y\u00ean din \u00e7andin me xwar, em di\u00e7\u00eenin y\u00ean din bixwen.<\/span><\/strong><strong><span dir=\"rtl\" lang=\"AR-SA\">&#8220;<\/span><\/strong><strong><span lang=\"TR\">\u00a0(R\u00eageza Ge\u015fep\u00eadana Mayende)<\/span><\/strong><\/h4>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"TR\">Di serdem\u00ean d\u00eerok\u00ea de hikimdar an j\u00ee desthilatdar\u00ean welat\u00ea \u00ceran&#8217;\u00ea li gor\u00ee z\u00eehniyeta xwe \u00fb \u015fert \u00fb mercan, \u00e7avkaniy\u00ean xweza \u00fb j\u00eengeh\u00ea bikar an\u00een e. Di pirt\u00fbka &#8220;Awesta&#8221;y\u00ea de parastina \u00e7avkaniy\u00ean xwezay\u00ea (ax, av, hewa \u00fb daristanan) pir gir\u00eeng b\u00fbye \u00fb ji erk\u00ean ol\u00ee hatine hesibandin. Di v\u00ea pirt\u00fbk\u00ea de parastina ajalan hatiye tewsiyekirin \u00fb eger kesek zirar\u00ea bide ajalek\u00ea, yan j\u00ee av \u00fb xwarin\u00ea ned\u00ea, dikare ew kes b\u00ea cezakirin. &#8220;Eh\u00fbra-Mezda&#8221; miletek bi bextewer dizane ku j\u00eengeh\u00ea t\u00eak\u00fbz rabigire, her\u00eam\u00ean beyar bike her\u00eam\u00ean cotyar\u00ee \u00fb l\u00ea dar\u00ean berhemdar bi\u00e7\u00eenin. Ji ber v\u00ea yek\u00ea \u00e7anda dar\u00e7andin\u00ea li \u00ceran&#8217;\u00ea gelek xurt e. Heta padi\u015fah\u00ean \u00ceran\u00ee Kori\u015f \u00fb Dary\u00fb\u015f?\u00ea Hexameni\u015f\u00ee j\u00ee bi bandora d\u00een\u00ea Zerde\u015ft\u00ee di roja dar\u00e7andin\u00ea de dar di\u00e7andin \u00fb ferman didan fermandar\u00ean xwe y\u00ean li Eyaletan \u00fb ew j\u00ee di v\u00ea mijar\u00ea de dixebit\u00een. Xe\u015fayer\u015fah\u00ea Hexameni\u015f\u00ee yekem\u00een her\u00eama parast\u00ee ya c\u00eehan\u00ea li Asyaya Bi\u00e7\u00fbk<strong>\u00a0<\/strong>ava kir \u00fb parastina w\u00ea sparte z\u00earevan\u00ean seltenet\u00ee.<\/span><\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"TR\">Heredot, d\u00eerokniv\u00ees\u00ea Yewnan\u00ee di pirt\u00fbka xwe de ku di serdema \u00ear\u00ee\u015fa \u00ceskender a li ser \u00ceran?\u00ea niv\u00eesandiye dib\u00eaje; &#8220;\u00ceran\u00ee gelek hewl didin av \u00fb ax \u00fb heway\u00ea qir\u00eaj nekin&#8221;. Gabriel \u00fb B\u00fbbek du l\u00eakol\u00eener\u00ean Otr\u00ee\u015f\u00ee ne \u00fb di pirt\u00fbka xwe de niv\u00eesandine ku \u00ceraniy\u00ean kevin ji bo dar \u00fb daristanan r\u00eazek\u00ee taybet digirtin. Li gor\u00ee wan, \u00ceran\u00ee wer dihizirin ku rih\u00ea kes\u00ean ba\u015f, pi\u015ft\u00ee mirin\u00ea, heya bibin xwed\u00ee jiyanek\u00ee may\u00eende di\u00e7in nava daran.<\/span><\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"TR\">Di serdema Sasaniyan de j\u00ee roja \u00e7andina daran gi\u015ftg\u00eer b\u00fbye \u00fb heta padi\u015fah\u00ean Sasaniyan bixwe j\u00ee dar di\u00e7andin. En\u00fb\u015f\u00eerwan Sasan\u00ee, keseke bi temen dib\u00eene ku \u015fitila g\u00fbz\u00ea di\u00e7\u00eene \u00fb j\u00ea dipirse; &#8220;gelo wer difikir\u00ee ew qas zind\u00ee bim\u00een\u00ee da ku bikar\u00ee ji berhema v\u00ea dar\u00ea bixw\u00ee?&#8221; Ew zilam\u00ea kal j\u00ee bersiva w\u00ee dide \u00fb dib\u00eaje; &#8220;Na! L\u00ea kes\u00ean din \u00e7andin me xwar, em di\u00e7\u00eenin da ku kes\u00ean din j\u00ea s\u00fbd\u00ea bigirin&#8221;. Ev yek, heman r\u00eageza <\/span><span dir=\"rtl\" lang=\"AR-SA\">&#8220;<\/span><span lang=\"TR\">Ge\u015fep\u00eadana Mayende<\/span><span dir=\"rtl\" lang=\"AR-SA\">&#8220;<\/span><span lang=\"TR\">\u00a0ye ku \u00eero saziya neteweyan bi nav\u00ea xwe tomar kiriye \u00fb p\u00eakan\u00eena w\u00ea ji hem\u00fb gelan \u00fb berpirs\u00ean welatan re tewsiye dike.<\/span><\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"TR\">Ola \u00ceslam\u00ea j\u00ee bal\u00ea dik\u015f\u00eene ser parastina \u00e7avkaniy\u00ean xwezay\u00ee, j\u00eengeh\u00ea \u00fb pi\u015ftewaniya li ajalan. Hz. Mihemed dib\u00eaje; &#8220;\u015fikandina \u00e7iqil\u00ea darek\u00ea, di\u015fibe \u015fikiyana bask\u00ea fir\u00ee\u015ftey\u00eak&#8221;. Heta li c\u00eehek\u00ee din dib\u00eaje; &#8220;Roja ku \u00e7ola meh\u015fer\u00ea vedibe, w\u00ea roj\u00ea eger \u015fitilek di dest\u00ea min de be, ez \u00ea w\u00ea \u015fitil\u00ea bi\u00e7\u00eenim \u00fb pi\u015ftre li meh\u015fer\u00ea amade dibim&#8221;.<\/span><\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"TR\">\u00cemam El\u00ee dib\u00eaje; &#8220;baran bi h\u00ea\u015ftir\u00ean avis nedin ki\u015fandin&#8221;. Di mezheb\u00ea \u015e\u00eea de ew bi mihriya Fatmeya Zehra dizanin, ku nabe av b\u00ea qir\u00eajkirin. \u00cemam Riza re j\u00ee dib\u00eajin; &#8220;Zamin\u00ea Ask&#8221; (Kef\u00eela Xezal). Wate bi Zamin\u00ea heywanan t\u00ea naskirin. Her wiha di Quran\u00ea de gelek s\u00fbre hene ku nav\u00ea wan ji xweza yan j\u00ee heywanan hatiye girtin. Di derbar\u00ea ge\u015fep\u00eadana mayende de di Quran\u00ea de hatiye ku; &#8220;Ey be\u015fer! Erd\u00ea bi emanet didin dest\u00ea te, heya ji n\u00eemet\u00ean w\u00ea s\u00fbdmend bib\u00ee, l\u00ea t\u00eak ned\u00ee \u00fb di dawiy\u00ea de weke \u00e7awa ji min girt\u00ee, wer j\u00ee ji min re veger\u00eene&#8221;.<\/span><\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"TR\">Li Ewr\u00fbpay\u00ea, heya sedsal\u00ean nav\u00een ji daristanan re digotin w\u00earaneya ku cih\u00ea jiyana cinan \u00fb rih\u00ean bedniyaz e. Gelek dewletdar \u00fb heta r\u00eaveber\u00ean ol\u00ee ji bo gel tewsiye dikin ku daristanan bikin erd\u00ean cotyariy\u00ea. Ji ber ku di v\u00ea baweriy\u00ea de b\u00fbn ku pada\u015fa dinyew\u00ee \u00fb oxrew\u00ee p\u00ea re ye. Ji ber v\u00ea j\u00ee di sedsal\u00ean nav\u00een de z\u00eadetir ji 30 milyon hektar ji daristan\u00ean Elmanyay\u00ea b\u00fbne erd\u00ean cotyariy\u00ea. Di serdema e\u015frafiyet\u00ea de li Ewr\u00fbpay\u00ea daristan weke n\u00ea\u00e7\u00eergeha sultan \u00fb e\u015fraf dihatin bikaran\u00een, lewma neraz\u00eeb\u00fbn hat n\u00ee\u015fandan da ku p\u00ea\u015fiy\u00ea li t\u00eakdana z\u00eadetir b\u00ea girtin. Cara yekem\u00een, di sedsala 19&#8217;em\u00een de Fonhagen&#8217;a Elmanyay\u00ea r\u00eageza ge\u015fep\u00eadana mayende ku di w\u00ea serdem\u00ea de j\u00ea re digotin <\/span><span dir=\"rtl\" lang=\"AR-SA\">&#8220;<\/span><span lang=\"TR\">R\u00eageza Berdewam<\/span><span dir=\"rtl\" lang=\"AR-SA\">&#8220;<\/span><span lang=\"TR\">, bi v\u00ee reng\u00ee hat p\u00eanasekirin; &#8220;Ji daristanan ew qas ku salane \u015f\u00een bibin, hesad bikin \u00fb her\u00ee k\u00eam bi qas\u00ee ku me ji y\u00ean beriya xwe wergirtiye em j\u00ee bidin \u00ean pi\u015ft\u00ee xwe&#8221;. Ev hevok weke peyv\u00ean z\u00ear\u00een \u00ean Fonhagen&#8217; in.<\/span><\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"TR\">Bi gi\u015ft\u00ee yasay\u00ean Ewr\u00fbpay\u00ea z\u00eadetir ji aliy\u00ea xwe y\u00ea ber\u00eedan<\/span><span dir=\"rtl\" lang=\"TR\">\u00a0<\/span><span lang=\"TR\">\u00fb tem\u00eakirin (sezadan)\u00ea li p\u00ea\u015f e \u00fb berovajiy\u00ea \u00ceran?a kevin, aliy\u00ea tewsiye \u00fb te\u015fw\u00eeq t\u00ea de nay\u00ea d\u00eetin. N\u00eaz\u00eek\u00ee 60 sal ber\u00ea li ser \u015fopa Fonhagen&#8217;\u00ea Day\u00eereya Daristanvaniy\u00ea hat avakirin ku z\u00eadetir yasay\u00ean ber\u00eedan<\/span><span dir=\"rtl\" lang=\"TR\">\u00a0<\/span><span lang=\"TR\">\u00fb tem\u00eakirin\u00ea b\u00fbn \u00fb pi\u015ft re j\u00ee Z\u00earevaniya Daristanan hat damezrandin. Di sala 1953&#8217;an de daristan \u00fb \u00e7\u00earegeh\u00ean welat, netew\u00ee hat ragihandin, l\u00ea bel\u00ea armanc\u00ean yasayan nehatin guherandin \u00fb kar\u00ean gir\u00eeng weke ferhengsaz\u00ee \u00fb tevl\u00eekirina gel d\u00eesa hat jib\u00eerkirin. Bi gi\u015ft\u00ee heya niha j\u00ee tev\u00ee heb\u00fbna yasa, b\u00fbtce, pispor\u00ean ezm\u00fbndar \u00fb saziyan j\u00ee di war\u00ea parastina j\u00eengeh\u00ea de \u00e7avkaniy\u00ean xwezay\u00ee nay\u00ean parastin \u00fb r\u00eavebirin; tam berovajiy\u00ea v\u00ea yek\u00ea niha di asta hi\u015fkb\u00fbn \u00fb tineb\u00fbn\u00ea de ne.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h4 class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><strong><span dir=\"rtl\" lang=\"AR-SA\">&#8220;<\/span><\/strong><strong><span lang=\"TR\">Kes bawer nake av nemaye&#8230;<\/span><\/strong><strong><span dir=\"rtl\" lang=\"FA\">&#8220;<\/span><\/strong><\/h4>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"TR\">Di serdema kevin de, ber\u00ee her ti\u015ft\u00ee \u00ceslam bi qas\u00ee ola Zerde\u015ft\u00ee gir\u00eeng\u00ee nedaye xweza \u00fb heywanan \u00fb di v\u00ea ast\u00ea de parastina wan nekiriye. Ji ber v\u00ea yek\u00ea bi guhertina ola \u00ceraniyan ji Zerde\u015ftiy\u00ea bi \u00ceslam\u00ea, weke ber\u00ea niz\u00eekat\u00ee nema. Lewma behsa \u00ceraniy\u00ean kevin \u00fb yekb\u00fbna wan a li gel xwezay\u00ea t\u00ea kirin.<\/span><\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"TR\">Sedema sereke ya duyem\u00een, bi serdema end\u00fbstr\u00ee \u00fb modern\u00eetey\u00ea re dest p\u00ea dike. Dema ku ev her d\u00fb h\u00eaman derbas\u00ee nava civak\u00ea dibin, t\u00eakiliya da\u00eem\u00ee di navbera \u00e7and \u00fb xwezay\u00ea t\u00ea \u015fikandin. Dema end\u00fbstr\u00ee derbas\u00ee nava civaka \u00ceran&#8217;\u00ea dibe, bi \u015f\u00eeroveya yek ji niv\u00eeskar\u00ean mezin \u00ean \u00ceran\u00ee Celal&#8217;\u00ea Al\u00ea Ehmed; &#8220;deng\u00ea motora av\u00ea, dibe nebz\u00ea gund&#8221;. Di nava el\u00eet\u00ean pi\u015ft\u00ee \u015fore\u015fa Me\u015fr\u00fbiyet\u00ea de em dib\u00eenin li p\u00eay ge\u015fedan\u00ea ne ku mirov dikare weke sewdager\u00ean ge\u015fep\u00eadan\u00ea binav bike. Zanist\u00ean pi\u015ftewan\u00ean wan j\u00ee z\u00eadetir zanist\u00ean tecr\u00fbb\u00ee ne. Ji w\u00ea dem\u00ea heya niha, endazyar\u00ean ge\u015fep\u00eadan\u00ea, j\u00eengeha sextand\u00ee (\u00e7\u00eakir\u00ee) mezintir dikin \u00fb j\u00eengeha xwezay\u00ee j\u00ee bi\u00e7\u00fbktir. Ji ber v\u00ea yek\u00ea ye ku weke m\u00eenak, bajar\u00ea Tehran?\u00ea ji h\u00eala fi\u015fardey\u00ee ve, b\u00fbye bajar\u00ea 16&#8217;em\u00een \u00ea c\u00eehan\u00ea. Her wiha z\u00eehniyeta navendgeray\u00ee b\u00fbye sedem, ji %30 aboriya \u00ceran&#8217;\u00ea li Tehran&#8217;\u00ea kom bibe, halb\u00fbk\u00ee ev baj\u00ear ji 1.2 axa \u00ceran&#8217;\u00ea digre nava xwe. Ji aliy\u00ea din ve bi gi\u015ft\u00ee mezinb\u00fbna bajaran, ge\u015fedana sermayey\u00ea \u00fb tur\u00eezm b\u00fbye sedem\u00ea guhertin di bikaran\u00eena her\u00eam\u00ean gundan \u00fb j\u00eengeha wan deran \u00fb rast\u00ee destdir\u00eaj\u00ee \u00fb istismara berjewend\u00eeperestan hatiye.<\/span><\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"TR\">Weke m\u00eenak, ji %85&#8217;\u00ea gund\u00ean par\u00eazgeha Yezd?\u00ea ji \u015f\u00eaniyan vala b\u00fbye. Bav\u00ea \u00e7olnasiya \u00ceran&#8217;\u00ea dib\u00eaje; &#8220;kes bawer nake ku av nema ye \u00fb bi v\u00ee reng\u00ee bi\u00e7e, ji %70&#8217;\u00ea \u015f\u00eaniy\u00ean \u00ceran&#8217;\u00ea div\u00ea mal \u00fb war\u00ean xwe biterik\u00eenin&#8221;. Heta rej\u00eema \u00ceran&#8217;\u00ea bi zaneb\u00fbn \u00fb ji ber z\u00eehniyeta xwe ya berjewend\u00eeperest ava \u00e7end \u00e7em\u00ean par\u00eazgeha Kurdistan\u00ea ji par\u00eazgeh \u00fb kargeh\u00ean end\u00fbstriy\u00ea re dibe \u00fb niha kir\u00eeza av\u00ea ya \u015f\u00eaniy\u00ean par\u00eazgeha Kurdistan\u00ea heye. Bi gi\u015ft\u00ee j\u00ee ji ber qir\u00eajiya heway\u00ea li \u00ceran&#8217;\u00ea, salane 40 hezar kes dimirin. Her wiha ji ber \u00e7\u00eakirina pir z\u00eade ya bendavan, li \u00ceran&#8217;\u00ea ji bil\u00ee hi\u015fkb\u00fbna \u00e7end derya\u00e7ey\u00ean mezin ku weke xiyaneta li mirov\u00ean p\u00ea\u015feroj t\u00ea binavkirin, asmana bajar\u00ean m\u00eena Sine \u00fb Kirma\u015fan&#8217;\u00ea salane 256 roj bi toz in.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"TR\">Beriya her ti\u015ft\u00ee div\u00ea qeyran\u00ean j\u00eengeha \u00ceran&#8217;\u00ea cid\u00ee b\u00eane girtin \u00fb ev pirs were kirin ku \u00e7ima li \u015f\u00fbna ku em xwe li gor\u00ee xwezay\u00ea bigunc\u00eenin, em xwezay\u00ea li gor\u00ee xwe digunc\u00eenin? Herwiha nab\u00ea ab\u00fbr\u00ee cuda ji j\u00eenge b\u00ea destgirtin \u00fb li hember p\u00ea\u015fketin \u00fb ge\u015fep\u00eadan\u00ea, asteng b\u00ea d\u00eetin. Tam berowaj\u00ee, eger ab\u00fbr\u00ee bi ber\u00e7avgirtina tendrustiay hem\u00ee qad\u00ean civak\u00ea ney\u00ea ge\u015fekirin, felaket \u00fb karesat diqewim\u00eene, her wek ti\u015ft\u00ean k\u00fb niha r\u00fb didin. Div\u00ea gel\u00ean \u00ceran?\u00ea bizanibin ku bi her hal hinek r\u00fbdaw di nava civaka \u00ceran&#8217;\u00ea de \u00e7\u00ea b\u00fbne \u00fb hinek hizrandin derketine p\u00ea\u015f ku ji ber encam\u00ean wan ev qeyran \u00e7\u00ea b\u00fbne \u00fb dirz \u00fb qel\u00ee\u015ftok ketina navbera \u00e7anda civak\u00ee \u00fb xwezay\u00ea. Berpirs\u00ean yekem\u00een \u00ean v\u00ea trajediya j\u00eengeha \u00ceran&#8217;\u00ea, berpirs \u00fb r\u00eaveber\u00ean v\u00ee welat\u00ee ne.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; &nbsp; Mirovah\u00ee, di sedsala 21?em\u00een de, di \u00e7embera pirsgir\u00eak\u00ean b\u00eas\u00eenor de ye \u00fb r\u00eabaz \u00fb prat\u00eeka ewlekariya netew\u00ee li welatan nikariye \u00e7areseriyek\u00ee bingeh\u00een ji bo wan ar\u00ee\u015feyan derbixin hol\u00ea. Xizaniya bi milyaran mirovan, ewleneb\u00fbna xwarin\u00ea, nexwe\u015fiy\u00ean nepen\u00ee, z\u00eadeb\u00fbna b\u00fbyer\u00ean xwezay\u00ee \u00fb guhertin\u00ean av \u00fb hewa, m\u00eenak\u00ean wan pirsgir\u00eakan in ku b\u00fbne sedema c\u00eeh guhertina [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":728,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-727","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomi-ekoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/727","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=727"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/727\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":729,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/727\/revisions\/729"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/728"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=727"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=727"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=727"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}