{"id":690,"date":"2014-04-14T12:55:18","date_gmt":"2014-04-14T12:55:18","guid":{"rendered":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/?p=690"},"modified":"2023-02-09T09:59:44","modified_gmt":"2023-02-09T09:59:44","slug":"nezikatiya-zihniyeta-kapitalist-ji-hunere-re","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/?p=690","title":{"rendered":"N\u00caZIKATIYA Z\u00ceHNIYETA KAP\u00ceTAL\u00ceST JI HUNER\u00ca RE"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #ff0000;\"><strong><em>Cevah\u00eer OMURCAN<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">P\u00ea\u015fketin \u00fb nasandina huner\u00ea di hem\u00fb deman de li gor s\u00eestema fikr\u00ee ya desthilatdar \u00fb \u00eedeoloj\u00eek \u015fekil (te\u015fe) girtiye. Bi v\u00ee reng\u00ee heta bib\u00eaj\u00ee normal e ku mirov huner\u00ea weke diyardeyeke civak\u00ee (diyarb\u00fbn-e\u015fkereb\u00fbna) w\u00ea bigire dest. Ji bil\u00ee v\u00ea nasandin \u00fb n\u00eazikahiyeke ji bo huner\u00ea b\u00ea kirin ji tevliheviya pirsgir\u00eak\u00ea t\u00ea. Rastiyeke bi v\u00ee reng\u00ee hatiye berevaj\u00eekirin biv\u00eanev\u00ea ji bo rojaneya huner\u00ea derbasdar e. Em\u00a0div\u00ea huner\u00ea m\u00eena rasyonal\u00eete \u00fb diyardeyeke civak\u00ee\u00a0\u00a0bib\u00eenin. Li gel viya d\u00eesa mijareke din a gir\u00eeng e ku div\u00ea li ber \u00e7av b\u00ea girtin j\u00ee; rastiya d\u00eerok\u00ee \u00fb civak\u00ee ya huner\u00ea j\u00ee di bin bandora \u00eedeoloj\u00ee \u00fb s\u00eestem\u00ean fikr\u00ee y\u00ean desthilatdaran de dim\u00eene (maye).<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">Ji avakirina destp\u00eak\u00ea ya rastiya civak\u00ee heta roja me, hem fikra serdest, hem j\u00ee hem\u00fb tebeqey\u00ean diyardeya civak\u00ee her tim<strong>\u00a0<\/strong>hewl dane reng\u00ea xwe bidin huner\u00ea \u00fb her qada ku hunermend bi kar t\u00eene. Ji dema Sumeran ku fikir \u00fb saz\u00eeb\u00fbna civak\u00ee t\u00ea de form girtiye, heta forma proto jiyaye heta roja me ev rast\u00ee her wiha hatiye, berdewam kiriye. Her wiha em dikarin ew d\u00eeroka ku r\u00eaw\u00eetiya fikr\u00ee ya huner\u00ea \u00fb serboriya (serp\u00eahatiya) roja me dest p\u00ea kiriye, weke di destp\u00eaka avakirina civak\u00ee de, j\u00eendariyek\u00ea dihew\u00eene \u00fb mijara bi v\u00ea watey\u00ea derketiye hol\u00ea bib\u00eenin. Ango mirov huner\u00ea bixwe m\u00eena teql\u00eeda xwezay\u00ea bifikire; afir\u00eenek\u00ean mirovan \u00fb derketina hol\u00ea ya hunera mirov\u00ee bi ge\u015fedan\u00ean civak\u00ee re bi hev re p\u00ea\u015f ketine.<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">Ev ge\u015fedan \u00fb p\u00ea\u015fketin pir\u00ee caran bi xwe re t\u00eako\u015f\u00eenan j\u00ee an\u00eene. Ango dema mirov huner \u00fb hunermend weke ron\u00eeker, (rew\u015fenb\u00eer) \u00fb rastiyan e\u015fkere dike bifikire; d\u00eesa mirov huner \u00fb hunermend weke zordest\u00ee\u00a0\u00a0\u00fb p\u00eakutiya \u00eedeoloj\u00eek bifikire em \u00ea biv\u00eanev\u00ea h\u00een ji n\u00eaz ve ragih\u00eena huner\u00ea bi civak\u00ea re \u00e7avd\u00ear\u00ee bikin \u00fb binirx\u00eenin. Wek\u00ee me ber\u00ee j\u00ee xwest li ser bisekinin div\u00ea huner \u00fb hunermend bi rengek\u00ee dual\u00eest b\u00ean destgirtin. \u00c7awa ku di hem\u00fb qonax\u00ean d\u00eerok\u00ea de em huner\u00ea m\u00eena e\u015fkerekirina diyardey\u00ean civak\u00ee digirin dest, li gel viya li ser v\u00ea qad\u00ea em dikarin bi h\u00easan\u00ee behsa mudaxeley\u00ean fikra serdest j\u00ee bikin. Li gor v\u00ea hevk\u00ea\u015feya (denklema) sivik em dikarin bi her away\u00ee huner\u00ea m\u00eena berhem bib\u00eenin; l\u00ea bel\u00ea \u00e7awa? Her tim ew \u00eehtimal heye ku avah\u00eesaz, m\u00eemarek\u00ee ku girt\u00eegeha her\u00ee mezin a c\u00eehan\u00ea \u00e7\u00eakiriye, dikare li cihek\u00ee din avahiyeke bi mirovah\u00ee an j\u00ee bi civakb\u00fbn\u00ea re heman bibe yek, saz bike, (\u00e7\u00eabike),\u00a0 Wisa be div\u00ea huner weke t\u00eako\u015f\u00eeneke dual\u00ee \u00fb di roja me de j\u00ee m\u00eena qadeke di v\u00ea erk\u00ea de ye b\u00ea d\u00eetin.<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">Dema em huner\u00ea weke diyardeyeke civak\u00ee \u00fb zordestiya fikra serdest bifikirin; div\u00ea cih\u00ea huner \u00fb hunermend ku der be \u00fb xwed\u00ee sekneke \u00e7awan bin, bersiva van pirsan ji bo p\u00eanaseya rast a huner \u00fb hunermend biv\u00eanev\u00ea ye. Anal\u00eez\u00ean li gor bersiva van pirsan b\u00ean kirin; di roja me de ango di qalib\u00ean z\u00eehn\u00ee y\u00ean Modern\u00eeteya Kap\u00eetal\u00eest de w\u00ea h\u00een xurt f\u00eamkirina cih \u00fb erka huner\u00ea derxe hol\u00ea.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h4 class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><strong>Cih \u00fb Gir\u00eengiya Hunera Civak\u00ee<\/strong><\/h4>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">Dema em civakb\u00fbna d\u00eerok\u00ee l\u00eakol\u00een dikin; tev\u00ee \u015fayesandin \u00fb tesw\u00eeran, di war\u00ea gotin \u00fb fikr\u00ee de em di gelek dever\u00ean jiyan\u00ea de rast\u00ee \u015fopa huner\u00ea t\u00ean. Bi v\u00ee hal\u00ee tu kes nikare \u00eenkar bike ku gir\u00eadanek di navbera civak \u00fb huner\u00ea de \u00fb bi hunermend\u00ea di navber\u00ea de re tune ye! P\u00ea\u015fketina v\u00ea ragihan\u00ea bi hev re b\u00fbye. Ango hunermend \u00e7avd\u00ear\u00ee li ser civak\u00ea kiriye \u00fb terc\u00eeh kiriye ku li ser r\u00eetuel\u00ean civak\u00ea hunera xwe \u00eecra bike. Li gel viya bi taybet\u00ee civak bixwe an j\u00ee civak\u00ean jor; hunermend kirine bin \u00e7avd\u00eariy\u00ea \u00fb her tim mudaxeley\u00ee te\u015fegirtin, formgirtin \u00fb p\u00ea\u015fketin an j\u00ee p\u00ea\u015fneketina huner\u00ea kirine. Di hin qonax\u00ean d\u00eerok\u00ea de t\u00eakil\u00ee \u00fb ragihana civak\u00ea bi huner \u00fb hunermend re gelek b\u00earehm \u00fb traj\u00eek b\u00fbye. Desthilatiya r\u00eaveber a civak\u00ea dema ku dor hatiye ser\u00ea, li ser huner \u00fb hunermend mudaxeley\u00ean wisa dijwar kirine ku; mirov nikare sedem\u00ean vana bi temam\u00ee f\u00eam bike. Weke m\u00eenak; hema b\u00eaje di hem\u00fb peyker\u00ean ji heyama Yewnana Kevnar may\u00ee de \u00e7av tune ne. Di feraseta huner\u00ea ya v\u00ea heyam\u00ea, dem\u00ea \u00fb di real\u00eeteya civak\u00ee de tu peykertira\u015fek\u00ee nikarib\u00fbye \u00e7av \u00e7\u00eabike. Ji ber ku di fikra serdest a w\u00ea heyam\u00ea de \u00e7av \u00e7\u00eakirin; ayd\u00ee xwedayan b\u00fb!<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">Di roja me de j\u00ee, di gelek xebat\u00ean arkeoloj\u00eek \u00fb f\u00eeloloj\u00eek de p\u00ea\u015fketin\u00ean ku bandor\u00ean huner \u00fb hunermend derdixin hol\u00ea derdikevin. Di van daney\u00ean ku derdikevin hol\u00ea de ji tesw\u00eer\u00ean hatine kirin bigire, di xurtb\u00fbna \u015fayesandinan de \u00fb di hem\u00fb metafor\u00ean gotin\u00ee de ya ku civak\u00ee ye derdikeve p\u00ea\u015f. Ango di gelek bermah\u00ee \u00fb berhem\u00ean ji hezar salan ber\u00ea heta roja me may\u00ee de tabloya d\u00eawane ya ku derdikeve hol\u00ea j\u00ee em dikarin bi rengek\u00ee zelal bib\u00eenin; &#8220;huner ne ji bo huner\u00ea, ji bo civak\u00ea ye&#8221;.<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">Di pergala civaka komun\u00ee de r\u00eetuel\u00ean bi be\u015fdariya gel \u00e7\u00eadibin weke berhem\u00ean huner\u00ee y\u00ean dem\u00ea hatine \u00e7\u00eakirin \u00fb ji d\u00eerok\u00ea re weke n\u00ee\u015fe mane. Gelek \u015faristan\u00ee hunera xwe bi v\u00ee reng\u00ee bi kar an\u00eene. Di ser\u00ee de r\u00eetuel\u00ean d\u00een\u00ee, gelek b\u00fbyer\u00ean civak\u00ee y\u00ean di skalay\u00ean (penjey\u00ean) cuda de bi rengek\u00ee gih\u00ee\u015ftine \u00eefadeyeke huner\u00ee. Ev away\u00ean \u00eefadey\u00ea ji w\u00eaney\u00ean li ser kevir \u00fb beran hatine x\u00eazkirin, heta derketina destan\u00ean gotin\u00ee di bergeheke berfireh de qewim\u00eene.<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">D\u00eesa di v\u00ea dem\u00ea de, weke me ber\u00ea j\u00ee diyar kir, avahiya civaka jor derket hol\u00ea \u00fb bi v\u00ea ve gir\u00eaday\u00ee j\u00ee em dib\u00eenin ku ji rahib\u00ean Sumeran dest p\u00ea dike, di hem\u00fb tebeqey\u00ean civak\u00ea y\u00ean jor de huner t\u00ea bikaran\u00een. Ev avakirin\u00ean huner\u00ee ku bi Z\u00eeg\u00fbratan dest p\u00ea dikin mirov ji \u00eedeoloj\u00ee \u00fb fikra serdest a dem\u00ea qut bigire dest w\u00ea \u015fa\u015f\u00ee be. Kes nikare \u00eenkar bike ku bi taybet\u00ee fikir \u00fb deshilatdariy\u00ean d\u00een\u00ee bi berfireh\u00ee v\u00ea qad\u00ea bi kar an\u00eene! Tev\u00ee v\u00ea n\u00eazikahiy\u00ean serdest y\u00ean di huner\u00ea de; ji bo Kral\u00ean Xweda j\u00ee derbasdar b\u00fbne. Bi taybet\u00ee gor\u00ean F\u00eerewnan di v\u00ea mijar\u00ea de m\u00eenak\u00ean gelek balk\u00ea\u015f in. Di her\u00eama ku m\u00eena Dola Kralan j\u00ee t\u00ea zan\u00een de, di roja me de j\u00ee xebat\u00ean arkeoloj\u00eek t\u00ean me\u015fandin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h4 class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><strong>Di \u015earistaniy\u00ea de Huner \u00fb Bandor\u00ean Huner\u00ea li Ser \u015earistaniy\u00ea<\/strong><\/h4>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">Em dikarin bi wateya her\u00ee \u00e7or ji bo \u015faristaniy\u00ea p\u00eanaseyeke wiha deynin; qada ku sermiyana navend\u00ee l\u00ea kom dibe \u00fb c\u00eewarb\u00fbna navend\u00ee l\u00ea z\u00eade ye. \u015earistan\u00ee bi roleke navend\u00ee rab\u00fbbe \u00fb bi v\u00ee reng\u00ee li ser heyama xwe bandor\u00ean hegemon\u00eek hi\u015ftibe di viya de erkeke huner\u00ea j\u00ee heye ku nay\u00ea pi\u015ftguhkirin. Di d\u00eerok\u00ea de gelek m\u00eenak\u00ean wiha hene. Dema em huner\u00ea di bergeheke berfireh de \u00eefade bikin, di bin derew\u00ean berevaj\u00ee y\u00ean \u015faristaniy\u00ea ku z\u00eehniyet\u00ea \u015f\u00eal\u00fb dikin \u00fb \u00e7avan ditey\u00ees\u00eenin de rastiya derdikeve p\u00ea\u015fiya me; xizmeta huner\u00ea ya ji desthilatdariy\u00ea re ye. Di \u015fexsiyeta \u015faristaniy\u00ea de c\u00eewarb\u00fbn \u00fb ekonomiya navend\u00ee heye. Ev j\u00ee ka \u00e7ima huner ketiye xizmeta desthilatdariy\u00ea li ser v\u00ea del\u00eel\u00ean gir\u00eeng dat\u00eene hol\u00ea. Pi\u015ft\u00ee v\u00ea heyam\u00ea ew t\u00eepolojiya hunermend \u00fb feraseta huner\u00ea ku di xizmeta desthilatdariy\u00ea de ne ji rastiy\u00ean civak\u00ea qut b\u00fbne. Z\u00eadetir xwestine k\u00earhatiy\u00ean xwe di bin n\u00eer\u00ea desthilatdariy\u00ea de bazar bikin. Dema huner bikeve xizmeta desthilatdariy\u00ea biv\u00eanev\u00ea ji rastiya civak\u00ee qut dibe. Di d\u00eerok\u00ea de ev, qewim\u00ee ye. Em di roja me de j\u00ee di gelek qadan de \u015fop\u00ean di huner\u00ea de y\u00ean van feraset \u00fb n\u00eazikahiyan dib\u00eenin.<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">Dema em bi \u015f\u00eawaz\u00ea d\u00eerok\u00ee v\u00ea diyardey\u00ea bigirin dest; ji Sumeran dest p\u00ea bike heta roja me, di gelek \u015faristaniy\u00ean navend\u00ee de rew\u015feke heman heye, ev b\u00ean\u00eeqa\u015f e. Di v\u00ea xal\u00ea de dah\u00fbrandina t\u00eakiliya \u015faristaniy\u00ea ya bi huner\u00ea re, nirxandin\u00ean h\u00een berfireh \u00ean t\u00eako\u015f\u00een\u00ean civak\u00ee \u00fb qad\u00ean zordestiy\u00ea y\u00ean desthilatdariy\u00ea div\u00ea.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h4 class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><strong>Kap\u00eetal\u00eezm \u00fb Huner<\/strong><\/h4>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">Ji bo em t\u00eakiliya \u015faristaniy\u00ea bi huner\u00ea re \u00fb bandor\u00ean huner\u00ea li ser \u015faristaniy\u00ea f\u00eam bikin p\u00eaw\u00eest\u00ee bi p\u00eanaseya \u015faristaniy\u00ea t\u00ea d\u00eetin. Bi heman away\u00ee ji bo em di Kap\u00eetal\u00eezm\u00ea de cih \u00fb gir\u00eengiya huner\u00ea\u00a0\u00a0t\u00eabigih\u00eejin destp\u00eak\u00ea gir\u00eeng e ku em tam p\u00ea bizanibin ka Kap\u00eetal\u00eezm \u00e7i ye. Ji Kap\u00eetal\u00eezmeke bi wateya her\u00ee berfireh dikare b\u00ea p\u00eanasekirin bigire, heta ravekirin\u00ean bi hevokek\u00ea p\u00eanaseya Kap\u00eetal\u00eezm\u00ea diyar e, a\u015f\u00eekar e, dijwar e!<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">Di c\u00eehana me ya \u00eero de ya ku dawiya hem\u00fb tebeqey\u00ean civak\u00ee amade kiriye; ten\u00ea ne bi aliy\u00ean ekonom\u00eek Kap\u00eetal\u00eezma bi z\u00eehniyeta serfkar, bi b\u00ea\u00e7aret\u00ee \u00ear\u00ee\u015f\u00ee kumulat\u00eef\u00ean civak\u00ee y\u00ean hezar salan dike, m\u00eena di her qad\u00ea de li ser qada huner\u00ea j\u00ee bandor\u00ean w\u00ea y\u00ean hilwe\u015f\u00eener \u00e7\u00eab\u00fbne, h\u00ea j\u00ee \u00e7\u00eadibin. S\u00eestema ku em j\u00ea re dib\u00eajin Kap\u00eetal\u00eezm, beriya her ti\u015ft\u00ee ji y\u00ean ber\u00ea cudatir, xwe bi r\u00fbpo\u015fa, maskeya l\u00eeberal\u00eezm\u00ea dip\u00ea\u00e7e \u00fb li hember dijber\u00ea xwe t\u00eako\u015f\u00eeneke pir bi zirav\u00ee \u00fb xas\u00fbk\u00ee dide me\u015fandin.\u00a0\u00a0Div\u00ea mirov rastiy\u00ean di bin s\u00eestemeke hewl dide wiha bi xurt\u00ee xwe ve\u015f\u00eare \u00fb b\u00ea alternat\u00eef n\u00ee\u015fan bide \u00fb serfkariya am\u00fbra pevguherina civak\u00ee de wiha bib\u00eene.<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">Kap\u00eetal\u00eezm \u00e7andeke serfkariy\u00ea ye, xwe vedi\u015f\u00eare, dema p\u00eaw\u00eest dike hem\u00fb qadan ji bo berjewendiy\u00ean xwe y\u00ean pragmat\u00eest bi kar t\u00eene. Wisa be n\u00eazikahiya w\u00ea ji bo huner \u00fb hunermend \u00e7awan e? An j\u00ee em dikarin heman pirs\u00ea berevaj\u00ee j\u00ee bipirsin; di s\u00eestemeke weke Kap\u00eetal\u00eezm\u00ea de her ti\u015ft dikin meta \u00fb bi ekonomiya bazar\u00ea ve gir\u00ea didin. Li hember viya n\u00eazikahiya huner \u00fb hunermend \u00e7awan e? Dema mirov p\u00ea\u015fketina d\u00eerok\u00ee ya huner\u00ea li ber \u00e7av digire, huner ji civakb\u00fbn\u00ea b\u00ea derxistin \u00fb p\u00ea re hunermendek\u00ea\/\u00ee ji civak\u00ea hatibe qutkirin j\u00ee t\u00ea maneya qedandina huner\u00ea. Aha di s\u00eestem \u00fb z\u00eehniyeta kap\u00eetal\u00eezm\u00ea de cih\u00ea huner \u00fb hunermend teqr\u00eeben wiha ye. Modern\u00eeteya Kap\u00eetal\u00eest bi taybet\u00ee pi\u015ft\u00ee Ronesansa Ewr\u00fbpay\u00ea li gelemperiya c\u00eehan\u00ea bi lez \u00fb bez berbelav b\u00fbye. M\u00eena gelek qadan mudaxeleya w\u00ea ya li ser qada huner\u00ea j\u00ee b\u00eay\u00ee ku bi dereng\u00ee bim\u00eene p\u00eak hatiye. Heta ev mudaxele \u00fb gelek ge\u015fedan\u00ean ku derketine hol\u00ea di nav w\u00ea dema weke &#8220;ron\u00eeb\u00fbn&#8221; j\u00ee t\u00ea binavkirin de derketiye hol\u00ea.<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">Yek ji encam\u00ean her\u00ee gir\u00eeng \u00ea tevgera Ronesans\u00ea; huner\u00ea weke berhema z\u00eehnek\u00ee azad \u00fb qadeke zanist\u00ea d\u00eetiye. Leonardo Da V\u00eenc\u00ee ji wan p\u00ea\u015feng\u00ean ku huner\u00ea di asta zanist\u00ea de digirin dest di ser\u00ee de t\u00ea. Y\u00ean ku huner\u00ea m\u00eena zanist nagirin dest weke p\u00ee\u015fekar dide nasandin \u00fb li ser ew fikra ku zanist j\u00ee nikare li gor kevne\u015fopiyan b\u00ea me\u015fandin qutb\u00fbna ji kevne\u015fopiy\u00ea dipar\u00eaze: &#8220;Hunera w\u00eaney\u00ea, w\u00eanesaz heta ku weke model ten\u00ea xwed\u00ee w\u00eaney\u00ean p\u00ea\u015frew\u00ean xwe bin, ji \u00e7ax heta \u00e7ax her ku di\u00e7e pa\u015fve di\u00e7e \u00fb tune dibe. W\u00eanesaz dema ji berhem\u00ean hinek\u00ean din bandor dibe tabloy\u00ean nirx\u00ea wan h\u00een k\u00eamtir \u00e7\u00eadike, l\u00ea hele ku ber\u00ea xwe bide xwezay\u00ea, w\u00ea \u00e7ax\u00ea encam\u00ean ba\u015f digire. Em di w\u00eanesaz\u00ean li ser \u015fopa Romayiyan\u00a0\u00a0de ne viya dib\u00eenin; her tim teql\u00eeda hev kirin \u00fb \u00e7ax bi \u00e7ax hunera wan pa\u015fve ma. Pi\u015ft\u00ee wan G\u00eeottoy\u00ea Floransay\u00ee derket. Li ser \u00e7iyay\u00ean ku ten\u00ea bizin \u00fb ajal\u00ean m\u00eena wan l\u00ea digerin bi ten\u00ea xwed\u00ee b\u00fbye. Di hunera xwe de rasterast ber\u00ea xwe dide xwezay\u00ea. Bizin\u00ean xwe \u00fb hem\u00fb ajal\u00ean derdor\u00ea anal\u00eez dike. Sekn\u00ean wan \u00ean cur be cur li ser keviran x\u00eaz dike. Wisa dibe ku di encama van l\u00eakol\u00een\u00ean d\u00fbdir\u00eaj de ne ten\u00ea ji hostay\u00ean \u00e7axa xwe, di heman dem\u00ea de ji w\u00eanesaz\u00ean di \u00e7ax\u00ean cur be cur de derketine j\u00ee dibuhure. Pi\u015ftre huner d\u00eesa xerab b\u00fb, ji ber ku hem\u00fb j\u00ee ji w\u00eaney\u00ean ber\u00ea hatib\u00fbn \u00e7\u00eakirin bandor dib\u00fbn.&#8221;<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">W\u00eanesazek bi rexneya teql\u00eedkariy\u00ea bikeve \u00eenkarkirina pa\u015feroj\u00ea, raboriy\u00ea, w\u00eanesaza\/\u00ea her\u00ee navdar be j\u00ee w\u00ea\/\u00ee nabe ku em w\u00ea\/\u00ee bi zanista ku dipar\u00eaze re nedariz\u00eenin. G\u00eeottoy\u00ea Floransay\u00ee dema ku xwezay\u00ea dikir w\u00eane kar\u00ea ku dikir tey\u00eesandin, e\u015fkerekirin b\u00fb \u00fb ev feraset yek ji encam\u00ean gir\u00eeng \u00ea Ronesans\u00ea b\u00fb. Dixwaz\u00ee bila rasterast tey\u00eesandina xwezay\u00ea be, dixwaz\u00ee bila tey\u00eesandina xwezaya hatiye \u00eedeal\u00eezekirin be di encam\u00ea de her du j\u00ee tey\u00eesandinek in. Gelek beriya Ronesans\u00ea, ber bi kok\u00ean huner\u00ea, heta w\u00eanesaz\u00ean w\u00eaney\u00ean destp\u00eak\u00ea y\u00ean \u015fikeftan di\u00e7e. Kevne\u015fop\u00ee li w\u00ea der\u00ea dest p\u00ea kiriye. Ji vir j\u00ee t\u00ea f\u00eamkirin ku zanista Da V\u00eenc\u00ee heta ji \u015fikeft\u00ea qut bibe Ewr\u00fbpay\u00ee ye. Ya rast\u00ee ev tez \u00fb \u00eedeay\u00ean ku Da V\u00eenc\u00ee dat\u00eene hol\u00ea mudaxeleya li ser huner \u00fb hunermend bixwe b\u00fb.<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">Feraseteke zanist\u00ea ku hem\u00fb d\u00eeroka xwe disp\u00eare \u015faristaniy\u00ean Roma \u00fb Grek \u00eed\u00eea bike ku hunermend\u00ean li ser \u015fopa Romayiyan in pa\u015fve dim\u00eenin, birast\u00ee dibe ku pa\u015fve j\u00ee mabin- paradoksek e. L\u00ea pirsgir\u00eaka esas\u00een \u00eenkarkirina kevne\u015fopiy\u00ea ye. Ya din, Ronesans vej\u00een b\u00fb \u00fb ber\u00ea xwe dab\u00fb raboriy\u00ea, wisa dest bi kar kirib\u00fb. Pi\u015ft\u00ee demek\u00ea ji raboriy\u00ea qutb\u00fbn her \u00e7iqas b\u00fbbe faz\u00eelet j\u00ee li hember harb\u00fbna endustriyal\u00eezma sedsala 19. ber\u00ea xwe day\u00eena raboriy\u00ea b\u00fbb\u00fb hewldana sereta. Ev c\u00eehana \u00e7\u00fbn \u00fb hatin\u00ean w\u00ea pir b\u00fbn aqilmend\u00ean w\u00ea \u00e7i digotin?<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">Platon huner\u00ea weke &#8220;kopyayek\u00ea d\u00eesa kopyekirin, xeyalek, n\u00eega\u015fek d\u00eesa n\u00eega\u015fkirin&#8221; digire dest. Her \u00e7iqas veb\u00eaje ku ev kar tey\u00eesandinek e j\u00ee ji aliy\u00ea din ve j\u00ee \u00eed\u00eea dike ku ev kar mirovan ji agah\u00ee, zan\u00eena rast\u00een d\u00fbr dixe, xap\u00eenok e. Ger mirov li p\u00eanaseya Platon binih\u00eare G\u00eettoy\u00ea Da V\u00eenc\u00ee zanist\u00ea nedihilberand! L\u00ea, teoriya Ar\u00eestoy\u00ea xwendevan\u00ea Platon digih\u00ea hawara Da V\u00eenc\u00ee. Dib\u00eaje hunermend mirovan naxap\u00eene, berevaj\u00ee v\u00ea, jiyan\u00ea ji wan re rave dike. Her \u00e7iqas ruh j\u00ea k\u00eam be j\u00ee nirxandineke h\u00een rasteq\u00een\u00ee!<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">Y\u00ean weke Adorno j\u00ee hene, dib\u00eajin div\u00ea huner ten\u00ea ji tey\u00eesandinek\u00ea p\u00eak ney\u00ea, di formek\u00ee wisa de be ku civak\u00ea rexne bike, acis bike. L\u00ea Adorno j\u00ee v\u00ea yek\u00ea dipar\u00eaze ku ji bo ravekirina heq\u00eeqet\u00ea h\u00eaza huner\u00ea heye. Ti\u015ft\u00ea ku em dixwazin bi huner\u00ea veb\u00eajin; aql\u00ea zanist\u00ea t\u00ear\u00ee ravekirina heq\u00eeqet\u00ea nake \u00fb bi \u00eenkara raboriy\u00ea mirov nikare bigih\u00eej\u00ea heq\u00eeqet\u00ea.<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">Di van n\u00eeqa\u015f\u00ean huner\u00ea de b\u00eaguman pirseke wiha dikare b\u00ea b\u00eera mirov; eleqadariya van hem\u00fbyan bi huner\u00ea re \u00e7i ye? Em hewl didin ku di c\u00eehana me ya \u00eero de huner \u00fb hunermend bigirin dest. Ji bo em ji n\u00eaz ve li c\u00eehana \u00eero ango avakirina Modern\u00eeteya Kap\u00eetal\u00eest binih\u00earin em div\u00ea li ew n\u00eeqa\u015f\u00ean di heyama Ronesans\u00ea \u00fb pi\u015ftre de li ser huner\u00ea t\u00ean kirin h\u00fbr \u00fb k\u00fbr binih\u00earin. Lewre j\u00ee me hewl da em hem\u00a0\u00a0n\u00eazikahiy\u00ean Da V\u00eenc\u00ee, hem y\u00ean Platon \u00fb hem j\u00ee Adorno y\u00ean li ser huner\u00ea di qonax\u00ean wan de \u00fb di rastiya \u00e7ax\u00ea de bigirin dest \u00fb \u015f\u00eerove bikin. Di encama v\u00ea eleqedariy\u00ea de em dikarin bi rihet\u00ee bal\u00ea biki\u015f\u00eenin ser v\u00ea; hunera ku Modern\u00eeteya Kap\u00eetal\u00eest di eywan \u00fb f\u00eeestayan de heps kiriye gotin di c\u00ee de be di ber ruh de ye. Wisa ye ku w\u00eaney\u00ean bi hezaran sal ber\u00ea li kevir \u00fb d\u00eewar\u00ean \u015fikeftan hatine x\u00eazkirin, di c\u00eehana me ya \u00eero de ne di w\u00ea h\u00eaze de ye ku di art-studyoy\u00ean (studyoy\u00ean huner\u00ee) cur be cur an j\u00ee di galeriyan de, ji bil\u00ee tebeqeyeke el\u00eet\u00eest x\u00eetab\u00ee tu kes\u00ee bike.<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">Di s\u00eestema Kap\u00eetal\u00eest de, di hem\u00fb qad\u00ean huner\u00ea de rastiya ku derdikeve hol\u00ea hema b\u00eaje heman e. Yan di eywanan de t\u00ea hepskirin an j\u00ee dibe diranok\u00ea saxlem \u00ea \u00e7erxa serfkariy\u00ea! Her du j\u00ee \u00e7awa ku nabin ayd\u00ee civak\u00ea w\u00ea nebin mal\u00ea civak\u00ea j\u00ee. Dibe ku ev rew\u015fa ku huner t\u00ea de ye; ji serfkar\u00ee \u00fb m\u00eat\u00eenkariya s\u00eestem\u00ea bingeha xwe digire. L\u00ea di v\u00ea der\u00ea de, di heman dem\u00ea de erk\u00ean pir gir\u00eeng dikevin ser mil\u00ea huner \u00fb hunermed. Bi taybet\u00ee heyam\u00ean ber\u00ea, feraset\u00ean huner\u00ea y\u00ean alternat\u00eef \u00fb rexney\u00ean hatine kirin, her tim agah\u00ee dane gel \u00fb civak\u00ea. Di her heyam\u00ea de \u00fb di \u00e7ar\u00e7oveya xwe de bi azweriyeke ron\u00eeker n\u00eazik b\u00fbye.<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">Di c\u00eehana me ya \u00eero de j\u00ee henaseya jiyan\u00ee (t\u00fbpa oks\u00eejen\u00ea) ya ku p\u00eaw\u00eestiya huner \u00fb hunermend p\u00ea heye bi misoger ev e. Ji huner\u00ea re helwesteke wisa p\u00eaw\u00eest e ku p\u00ea ev \u00ear\u00ee\u015f\u00ean dijwar \u00ean Kap\u00eetal\u00eezm li ser xweza, civak \u00fb ked\u00ea dime\u015f\u00eene bikaribe n\u00ee\u015fan\u00ee hem\u00fb mirovahiy\u00ea bide, bi wan bide f\u00eamkirin \u00fb bi v\u00ee hal\u00ea xwe nirx\u00ean civak\u00ee veguher\u00eene t\u00eako\u015f\u00een\u00ea. Wek me ber\u00ea j\u00ee bal ki\u015fandib\u00fb ser, huner \u00fb hunermend, bitey\u00ees\u00eene, tey\u00eesandin\u00ean xwe bikaribe \u015f\u00eerove bike \u00fb maneyan l\u00ea bar bike di xwezaya w\u00ea de heye. Feraseteke huner\u00ea ku bi v\u00ea erk\u00ea t\u00eabiko\u015fe \u00fb hem\u00fb r\u00fbpo\u015f\u00ean Kap\u00eetal\u00eezm\u00ea dax\u00eene, ji her ti\u015ft\u00ea z\u00eadetir; ji bo civak\u00ea bixwe p\u00eaw\u00eest e. Ji ber ku huner\u00ea di eywanan de hepskirin \u00fb ji bo komi\u00e7kek\u00ea p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f kirin, bi v\u00ee reng\u00ee destgirtin ne hed\u00ea tu kes\u00ea\/\u00ee ye. Weke di hem\u00fb dem \u00fb heyam\u00ean d\u00eerok\u00ea de b\u00fbye heman di Modern\u00eeteya Kap\u00eetal\u00eest de j\u00ee derbasdar e; Huner Ji Bo Civak\u00ea ye!&#8230;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Cevah\u00eer OMURCAN P\u00ea\u015fketin \u00fb nasandina huner\u00ea di hem\u00fb deman de li gor s\u00eestema fikr\u00ee ya desthilatdar \u00fb \u00eedeoloj\u00eek \u015fekil (te\u015fe) girtiye. Bi v\u00ee reng\u00ee heta bib\u00eaj\u00ee normal e ku mirov huner\u00ea weke diyardeyeke civak\u00ee (diyarb\u00fbn-e\u015fkereb\u00fbna) w\u00ea bigire dest. Ji bil\u00ee v\u00ea nasandin \u00fb n\u00eazikahiyeke ji bo huner\u00ea b\u00ea kirin ji tevliheviya pirsgir\u00eak\u00ea t\u00ea. Rastiyeke bi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":691,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21],"tags":[],"class_list":["post-690","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cand-u-huner"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/690","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=690"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/690\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":692,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/690\/revisions\/692"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/691"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=690"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=690"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=690"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}