{"id":607,"date":"2015-06-24T15:05:12","date_gmt":"2015-06-24T15:05:12","guid":{"rendered":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/?p=607"},"modified":"2023-02-08T12:11:30","modified_gmt":"2023-02-08T12:11:30","slug":"nijadkujiya-nijadperest-u-berxwedan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/?p=607","title":{"rendered":"N\u00ceJADKUJIYA N\u00ceJADPEREST \u00db BERXWEDAN"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #ff0000;\"><strong><em>Akademiya Zanist\u00ean Civak\u00ee Ya Abdullah OCALAN<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><strong>&#8220;Dema ez hatim dinyay\u00ea ez re\u015f b\u00fbm. Dema ez mezin b\u00fbm ez re\u015f b\u00fbm. Dema ez derketim ber roj\u00ea ez re\u015f b\u00fbm. Ec\u00eab re\u015f b\u00fbm. Dema ku ez nexwe\u015f b\u00fbm ez re\u015f b\u00fbm&#8221; <\/strong>(Helbesta Zarok\u00ea Re\u015fik)<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">Di sala 1488&#8217;an de ka\u015fif\u00ea Portek\u00eez\u00ee Bartolomeu D\u00eeas Kepiya H\u00eaviy\u00ea ke\u015fif kiriye \u00fb d\u00eesa Vasco da Gamay\u00ea Portek\u00eez\u00ee di v\u00ea r\u00eay\u00ea de heta Hindistan\u00ea gihaye, ke\u015fifkirina r\u00eay\u00ean deryay\u00ea b\u00fbb\u00fbn fi\u015feka \u00ee\u015faret\u00ea ya n\u00eejadkujiy\u00ean li parzem\u00eena Efr\u00eekay\u00ea.<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">Frans\u00ee, Holand\u00ee \u00fb Ingil\u00eezan Portek\u00eez\u00ee \u015fopandin. R\u00eaya Efr\u00eekay\u00ea ya ku ewil\u00ee ji bo welat\u00ean d\u00fbr \u00ean weke Hindistan\u00ea bigirin bin desthilatdariya xwe bi kar dian\u00een her ku \u00e7\u00fb veguherandin qada c\u00eewarb\u00fbn\u00ea. Li ser r\u00ea derdiketin bejahiy\u00ea \u00fb ji xwecihiyan dewar\u00ean re\u015f distendin. Di 1652&#8217;yan de Holandiyan li Cape Town\u00ea koloniyeke bi\u00e7\u00fbk ava kirin \u00fb dewar\u00ean xwe bixwe xwed\u00ee kirin. Her ku \u00e7ewlik\u00ean ku kar\u00ea depo \u00fb lazmatiyan dikirin z\u00eade b\u00fbn dest bi qetilkirina gel\u00ea xwecih\u00ee j\u00ee hat kirin. Di dawiya sal\u00ean 1700&#8217;\u00ee de hejmara r\u00fbni\u015ftvanan gih\u00ee\u015ftib\u00fb 15 hezar\u00ee. Ji bo hejmara xwecihiy\u00ean Efr\u00eek\u00ee k\u00eam bikin \u00fb neh\u00ealin bibin tehd\u00eet bi wan re \u015fer kirin \u00fb ew ji ax\u00ean wan d\u00fbr xistin. M\u00eena ku li \u00e7ermesoran kirin nexwe\u015fiy\u00ean \u015fewb\u00ea an\u00een \u00fb mirin\u00ean bi tevah\u00ee p\u00eak an\u00een. <strong>Xwecihiy\u00ean ku tendirust\u00ee, ekonom\u00ee \u00fb axa wan ji dest wan girtin ew mehk\u00fbm kirin ku li gel wan bixebitin.<\/strong><\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">R\u00fbni\u015ftvan\u00ean (dagirker\u00ean) Ewr\u00fbp\u00ee ber\u00ea xwe dan rojhilat\u00ea Efr\u00eekay\u00ea \u00fb xwecihiy\u00ean li w\u00ea der\u00ee d\u00eel girtin \u00fb kirin kole. Koley\u00ean ku an\u00een ba\u015f\u00fbr j\u00ee li gel xwe dan xebitandin. \u00cad\u00ee bi \u00e7av\u00ea ket\u00ee, kir\u00eat li kole \u00fb xwecihiyan nih\u00eartin \u00fb di v\u00ea dem\u00ea de tov\u00ean n\u00eejadperestiy\u00ea av\u00eatin. Pi\u015ft\u00ee demek\u00ea \u015f\u00fbnde li qeb\u00eeley\u00ean \u00e7and\u00eeniy\u00ea dikin rast hatin \u00fb li hember\u00ee wan \u015fer kirin. Li hember\u00ee \u00e7ek\u00ean bi bar\u00fbd \u00fb qetl\u00eeam\u00ean seyr qeb\u00eeley\u00ean \u00e7andin\u00ee dikirin j\u00ee axa xwe winda kirin. Y\u00ean may\u00ee mecb\u00fbr man ku jiyana xwe di kar\u00ean ku dagirkeran didan de bixebitin \u00fb berdewam bikin.<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">Ji dagirker\u00ean Holand\u00ee re di maneya cotkar de Boer dihat gotin. Di 1820&#8217;an de 5 hezar Ingil\u00eez hatin derdora Boeran \u00fb tov\u00ean dagirkeriya Ingil\u00eez av\u00eatin. Her ku bandora Ingil\u00eezan z\u00eade b\u00fb Holand\u00ee hinek din j\u00ee xwe ki\u015fandin ber bi bakur ve \u00fb li van qadan du komar ava kirin: Komara Efr\u00eekaya Ba\u015f\u00fbr \u00fb Dewleta Serbixwe ya Oranj.<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">Ingil\u00eez bi her du dewlet\u00ean dagirker \u00ean hundir re demeke dir\u00eaj di nav \u015fer de b\u00fbn, l\u00ea di 1902&#8217;yan de biser ketin. Vana mehk\u00fbm\u00ee tezm\u00eenat\u00ea kirin \u00fb her du dewletan j\u00ee ferm\u00ee nas kirin \u00fb li van deran ji bo gel\u00ea xwecih\u00ee maf\u00ea dengdan\u00ea nedan, bi v\u00ee reng\u00ee me\u015fandina siyaseta n\u00eejadperest destp\u00ea kir. Di v\u00ea navber\u00ea de du dewlet\u00ean din j\u00ee hatin damezrandin, Efr\u00eekaya Ba\u015f\u00fbr veguherandin federasyoneke bi \u00e7ar dewletan.<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">Heta ku gih\u00ee\u015ftin v\u00ea dem\u00ea be\u015fa her\u00ee gir\u00eeng a n\u00eejadkujiyan ve\u015far\u00ee hat girtin. Ev j\u00ee trajediya re\u015fik\u00ean ku weke kole bi ke\u015ftiyan ji Efr\u00eekay\u00ea ber bi Emer\u00eeka \u00fb Ewr\u00fbpay\u00ea ve birin b\u00fb. Hejmara van mirov\u00ean ku pir\u00ee ji wan di r\u00eayan de mirin \u00eero j\u00ee h\u00ea zelal neb\u00fbye. Di navbera 10 \u00fb 13 milyon\u00ee de nif\u00fbsa neteweyek\u00ee mezin hatiye tunekirin. (Di 1891&#8217;an de dagirker\u00ean Alman Efr\u00eekaya Rojavay\u00ea Ba\u015f\u00fbr (Nam\u00eemba) dagir kirine \u00fb ji 132 hezar xwecihiyan j\u00ea 117 hezar\u00ee qetil kirine.)<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">General Herzog di 1924&#8217;an de li Efr\u00eekaya Ba\u015f\u00fbr desthilatdar\u00ee bidest xistiye, bi derxistina qan\u00fbn\u00ean n\u00eejadperest re xwestiye m\u00eejadkujiy\u00ea rewa bike. Di 1948&#8217;an de p\u00eakan\u00een\u00ean n\u00eejadparest \u00ean di dema Dr. Molan de, li gel bertek\u00ean di dinyay\u00ea de gih\u00ee\u015ftiye asta her\u00ee jor.<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<h4 class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><strong>Berxwedana ku Penc\u00ea N\u00eejadkujiy\u00ea Par\u00e7e Kiriye<\/strong><\/h4>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">Li hember\u00ee r\u00eaveberiya j\u00ea re Aparthe\u00eed dihat gotin h\u00eaz\u00ean r\u00eaxistinkir\u00ee y\u00ean gel pi\u015ft\u00ee merhaleyek\u00ee diyar d\u00eetine ku berxwedana \u00e7ekdar\u00ee j\u00eaneger e \u00fb bi v\u00ee reng\u00ee biryar girtine. Bi taybet\u00ee di 1960&#8217;\u00ee de Qetl\u00eeama Sharpev\u00eelle ku b\u00fb xala veger\u00ea ji bo berxwedana \u00e7ekdar\u00ee b\u00fb sedem. Di 21&#8217;a Adar&#8217;a 1960&#8217;\u00ee de derdor\u00ea 7 hezar kes ji bo qan\u00fbna paso ya rej\u00eema n\u00eejadperest protesto bikin bi daxwaziya b\u00ean girtin ser\u00ee li qereqol\u00ea dane, \u00ear\u00ee\u015f\u00ee xwep\u00ea\u015fandanan hatiye kirin \u00fb 69 kes hatine qetilkirin. Pi\u015ft\u00ee qetl\u00eeam\u00ea serhildan\u00ean gel p\u00ea\u015f ketine \u00fb li hember\u00ee viya j\u00ee desthilatdar\u00ee roja 30&#8217;\u00ea Adar&#8217;\u00ea rew\u015fa awarte \u00eelan kiriye \u00fb 18 hezar kes girtine. Z\u00eade derbas neb\u00fbne ANC \u00fb r\u00eaxistin\u00ean din hatine qedexekirin. Li hember\u00ee v\u00ea rew\u015f\u00ea h\u00eaz\u00ean berxwedan\u00ea biryar dane ku ji berxwedana pas\u00eef derbas\u00ee berxwedana \u00e7alak bibin. Umkhonto we Sizwer ku bask\u00ea le\u015fker\u00ee y\u00ea ANC&#8217;\u00ea ye pi\u015ft\u00ee v\u00ea merheley\u00ea bi \u00e7alakiy\u00ean xurt derketine ser dik\u00ea.<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">Ji bo r\u00eaxistinb\u00fbna li hember\u00ee qirkirina n\u00eejadperest belav bikin di 1962&#8217;yan de r\u00eaber\u00ea tevger\u00ea Nelson Mandela t\u00ea girtin. Pi\u015ft\u00ee girtina Mandela bertek\u00ean destp\u00eak\u00ea y\u00ean berfireh di 1968&#8217;an de di p\u00ea\u015fengiya xwendevanan de hatine p\u00ea\u015fxistin \u00fb ji aliy\u00ea mirov\u00ean d\u00eendar ve j\u00ee hatiye destekirin. Li hember\u00ee viya rej\u00eema n\u00eejadperest h\u00eaz\u00ean ewlehiy\u00ea xurtir kiriye, \u00ear\u00ee\u015f\u00ee tevger\u00ean li hember\u00ee n\u00eejadperestiy\u00ea kiriye \u00fb bi sedan mirov qetil kirine. L\u00ea \u00e7awa ku nikarib\u00fbne berxwedan\u00ea asteng bikin rej\u00eema n\u00eejadperest di qada navnetewey\u00ee de j\u00ee te\u015fh\u00eer b\u00fbye. Di encam\u00ea de t\u00eakiliy\u00ean wan \u00ean bi NY re hatine asta qutb\u00fbn\u00ea ku di v\u00ea hind\u00ea de ji bo re\u015fikan maf\u00ea avakirina sendikay\u00ea hatiye day\u00een.<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">Di 1989&#8217;an de di dema serokomar Freder\u00eek W de Klerk de berxwedan li hem\u00fb Efr\u00eekaya Ba\u015f\u00fbr belav b\u00fbye. Di 1990&#8217;\u00ee de qedexeya li ser r\u00eaxistinan hatiye rakirin \u00fb Nelson Mandela serbest hatiye berdan.<strong>\u00a0Bi azadiya Nelson Mandela berxwedana gel\u00ea ku p\u00eavajoya n\u00eejadkujiya n\u00eejadperest bi daw\u00ee kiriye bi serkeft\u00ee derbas\u00ee d\u00eerok\u00ea b\u00fbye.<\/strong><\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">L\u00ea pol\u00eet\u00eekay\u00ean n\u00eejadperest \u00ean li hember\u00ee re\u015fikan hatine p\u00ea\u015fxistin di ser\u00ee de li Emer\u00eekay\u00ea, li gelek her\u00eam\u00ean dinyay\u00ea hatine p\u00eakan\u00een \u00fb di war\u00ea \u00e7and\u00ee de encam\u00ean mezin bidest xistine. Di qad\u00ean ku berxwedan li ser bingeh\u00ean xurt p\u00ea\u015f neketiye de encam traj\u00eek b\u00fbye. Encama li van qadan bi v\u00ea gotina bandorker bi kurtas\u00ee an\u00eene ziman: &#8220;<strong><em>Ji bil\u00ee reng\u00ea \u00e7erm\u00ea xwe me her ti\u015ft\u00ea xwe winda kir!&#8221;<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Akademiya Zanist\u00ean Civak\u00ee Ya Abdullah OCALAN &#8220;Dema ez hatim dinyay\u00ea ez re\u015f b\u00fbm. Dema ez mezin b\u00fbm ez re\u015f b\u00fbm. Dema ez derketim ber roj\u00ea ez re\u015f b\u00fbm. Ec\u00eab re\u015f b\u00fbm. Dema ku ez nexwe\u015f b\u00fbm ez re\u015f b\u00fbm&#8221; (Helbesta Zarok\u00ea Re\u015fik) Di sala 1488&#8217;an de ka\u015fif\u00ea Portek\u00eez\u00ee Bartolomeu D\u00eeas Kepiya H\u00eaviy\u00ea ke\u015fif kiriye \u00fb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":608,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-607","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rejima-heqiqete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/607","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=607"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/607\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":609,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/607\/revisions\/609"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/608"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=607"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=607"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=607"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}