{"id":602,"date":"2017-10-26T14:47:08","date_gmt":"2017-10-26T14:47:08","guid":{"rendered":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/?p=602"},"modified":"2023-02-08T12:00:10","modified_gmt":"2023-02-08T12:00:10","slug":"nasiyonalizma-sia-ya-irane-u-bandora-we-li-ser-civake-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/?p=602","title":{"rendered":"Nasiyonal\u00eezma \u015e\u00ee&#8217;a ya \u00ceran\u00ea \u00fb Bandora W\u00ea li ser Civak\u00ea &#8211; 1"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<h4 class=\"BasicParagraph\" style=\"text-align: justify;\"><strong><span lang=\"EN-US\">Be\u015fa Yekem<\/span><\/strong><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p class=\"BasicParagraph\" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"EN-US\">P\u00eakhatina dewlet-netew li Rojhilata Nav\u00een zerer\u00ean z\u00eade gihandiye v\u00ea nav\u00e7ey\u00ea \u00fb ji bil\u00ee h\u00easir \u00fb xw\u00een, ti\u015ftek li pey neb\u00fbye. Ev yek Rojhilata Nav\u00een xistiye nava meh\u00eerek ku bi d\u00eetineke dewletgera, rew\u015fa hey\u00ee nay\u00ea guhertin. R\u00eabaz\u00ean pi\u015ftest\u00fbr bi desthilat \u00fb dewlet, Rojhilata Nav\u00een z\u00eadetir bi qeyran dike. Rojhilata Nav\u00eena zeng\u00een di qad\u00ean civak\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ee ten\u00ea li ser bingeha h\u00eaz\u00ean demokrat\u00eek a xwe dikare ji v\u00ea rew\u015fa aloz rizgar bibe.\u00a0<strong>\u00ceran<\/strong>\u00a0di v\u00ea t\u00eako\u015f\u00een\u00ea de roleke w\u00ea ya gir\u00eeng heye; ji ber ku<\/span><span dir=\"rtl\" lang=\"EN-US\">\u00a0<\/span><span lang=\"EN-US\">m\u00fbzay\u00eekeke ji \u00e7andan e \u00fb xwed\u00ee p\u00ea\u015f\u00eeneya p\u00eakve jiyana a\u015ftiyane ya <\/span><span lang=\"EN-US\">hem\u00fb<\/span><span lang=\"EN-US\">\u00a0netewe \u00fb olan e. Civaka \u00ceran\u00ea ji \u00ea\u015fa nasyonal\u00eezm \u00fb \u015fiy\u00eeger\u00ee ah\u00ea diki\u015f\u00eene. Tev\u00eehevkirina van t\u00eagehan xw\u00eena civak\u00ean \u00ceran\u00ea dimije. Lewma ji bo \u00e7\u00eakirina \u00ceraneke demokrat\u00eek, p\u00eaw\u00eest\u00ee bi f\u00eamkirin \u00fb l\u00eah\u00fbrb\u00fbn li ser sedem\u00ean p\u00eakhatin \u00fb tev\u00eehevb\u00fbna nasyonal\u00eezm \u00fb \u015fiy\u00eeger\u00ee \u00fb h\u00eaz\u00ean pi\u015ftperde heye. Bi v\u00ea nirxandin\u00ea em dikarin bi k\u00fbraniya karesat \u00fb r\u00eaya her\u00ee guncaw ji bo derbasb\u00fbn ji qeyran big\u00eejin. Hem\u00fb h\u00eaz\u00ean civak\u00ea y\u00ea ku di eniya dijber\u00ea nasyonal\u00eezma \u015fiyiy\u00ea \u00ceran \u00fb \u015faristaniya dewletgera ne, di nava h\u00eaz\u00ean jiyara demokrat\u00eek de cih digirin. \u015eer\u00ea di navber\u00ea h\u00eaz\u00ean \u015faristaniya demokrat\u00eek \u00ean di nav\u00e7ey\u00ea de, \u015ferek\u00ee navxwey\u00ee ye ku qurbaniy\u00ean w\u00ea gel\u00ean her\u00eam\u00ea ne. \u015faristaniya dewletgera xwed\u00ee cewherek\u00ee qeyransaz e \u00fb rew\u015fa hey\u00ee ya Rojhilata Nav\u00een bi temam\u00ee ji v\u00ea \u00e7avkan\u00ee digire. Rew\u015fa ku rojane bi sedan qurban\u00ee digire \u00fb gelek ji welat\u00ean Rojhilata Nav\u00een girtiye naw xwe. Lewma ten\u00ea h\u00eaz\u00ean jiyara demokrat\u00eek dikare a\u015ftiyeke may\u00eende \u00fb bi \u015feref biafr\u00eene \u00fb demokras\u00ee \u00fb azadiya rast\u00een di civak\u00ea de belav bike.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h4 class=\"BasicParagraph\" style=\"text-align: justify;\"><strong><span lang=\"EN-US\">Derbasb\u00fbn Ji \u00cempiratoriyet Ber Bi Dewlet-Netew \u00fb Desp\u00eakirina Yeknetewsaz\u00ee<\/span><\/strong><\/h4>\n<p class=\"BasicParagraph\" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"EN-US\">Di dawiya sedsala 19&#8217;em\u00een \u00fb desp\u00eaka sedsala 20&#8217;\u00ea de, ligel p\u00ea\u015fketina kap\u00eetal\u00eezma komprador li \u00ceran \u00fb bi sedema nif\u00fbza abor\u00ee \u00fb \u00e7anda welat\u00ean kap\u00eetal\u00eest\u00ee ku di m\u00eajiy\u00ea xwe de dag\u00eerkirina Rojhilata Nav\u00een <\/span><span lang=\"EN-US\">dihewandin, b\u00eajeya netew li \u00ceran\u00ea belav b\u00fb. Ev t\u00eageh her \u00e7i qas ber\u00ea j\u00ee heb\u00fb, l\u00ea di v\u00ea qonax\u00ea de bi \u015f\u00eawazeke r\u00eakxistinkir\u00ee b\u00fb rojev. Ev t\u00eageha n\u00fb ji netew \u00fb p\u00eanasey\u00ean Nasiyonal\u00eest\u00ee (netewperist\u00ee), tev\u00ee mil\u00eegeriya hey\u00ee li \u00ceran\u00ea b\u00fb \u00fb h\u00eazeke w\u00earanker da w\u00ee. Ziman, \u00e7and, d\u00eerok, b\u00eergeha kom\u00ee \u00fb nejada yekane ji xal\u00ean sereke ya p\u00eanaseya netewek\u00ee yekane ye. L\u00ea van p\u00eanaseyan li welat\u00ean ku p\u00ea\u015f\u00eeneya wan ya \u00eempiraturiy\u00ea heye, k\u00eamtir ligel rastiya wan ya d\u00eerok\u00ee digunce. Di rastiy\u00ea de \u015f\u00fbna ku wan di p\u00ea\u015f\u00eeneya d\u00eerok\u00ee de c\u00ee bigirin \u00fb bingeha yekpar\u00e7eb\u00fbna netew ji desp\u00eakeka d\u00eerok\u00ea \u00e7avkan\u00ee bigire, diviyaye di nava \u00e7erx\u00ean dewleta modern a ku ji navenda Ewr\u00fbpa ya endustr\u00ee ser hildaye, bi r\u00eaya prosesa netewsaz\u00ee wiha rolek\u00ee bil\u00eezin. Wate, netewa yekpare bi ziman, d\u00eerok \u00fb \u00e7anda yekane\u00a0<\/span><span lang=\"EN-US\">derxistin hol\u00ea.\u00a0<\/span>Her ku netewa ye<span lang=\"EN-US\">kpar\u00e7e, kok\u00ea w\u00ea ya d\u00eerok\u00ee tuneye \u00fb\u00a0<\/span><span lang=\"EN-US\">berhema dewrana modern e. Nasnameya yekpare ten\u00ea di nava qewman<\/span><span lang=\"EN-US\">, ew j\u00ee bi radey\u00ee<\/span><span lang=\"EN-US\">\u00a0<\/span><span lang=\"EN-US\">t\u00ea d\u00eetin, l\u00ea li navenda p\u00eakhatey\u00ean d\u00eerok\u00ee \u00fb \u00eempiraturiy\u00ean mezin ev t\u00eageh nay\u00ea d\u00eetin. Neteweyan li t\u00eakiliy\u00ean ligel hev, ji hev \u00fb din bandor b\u00fbne. L\u00ea dewlet-netewe hewl didin d\u00eeroka netew \u00fb gel\u00ean din y\u00ean di nav cogirafiya xwe de l\u00ea\u00e7 bikin \u00fb di proseya asm\u00eelasyon\u00ea de hem\u00fb veguherin neteweke yekane; cudahiyan ji hol\u00ea radikin \u00fb \u00e7avkaniya v\u00ea guhertin\u00ea, ew netewe ku dewlet-netew bi xwespartine w\u00ee, dixwaze nasnameyeke yekpare ava bikin. Bi d\u00eetina dewlet-netew di welatek\u00ee de du an \u00e7end netew \u00fb gel nikarin hebin \u00fb wan weke sedema\u00a0<\/span>par<span lang=\"EN-US\">\u00e7eb\u00fbn\u00ea dib\u00eene. Wate her gir\u00fbbek ku xwed\u00ee taybetmendiy\u00ean netew be, dikare welatek p\u00eak b\u00eene. Ji ber v\u00ea sedem\u00ea, dewlet-netew, li Rojhilata Nav\u00een hewldana yeknetewsaz\u00ee (netewsaziay yekst\u00fbn\u00ee) kirin. Bi r\u00eaya komkuj\u00ee \u00fb pi\u015faftina \u00e7and\u00ee ku m\u00eenak\u00ean v\u00ea di d\u00eeroka hemdem\u00ee de pir in, hewl dan bigih\u00eejin v\u00ea armaca xwe. Di v\u00ea d\u00eetingeh\u00ea de dewlet, desthilata serhilday\u00ee ji xwesteka netewe, herwiha welat ayd\u00ea netew, \u00fb dewlet j\u00ee par\u00eazvana tevah\u00ee welat dizane. \u015eerta netewzan\u00eena gelek\u00ee, damezrandina dewlet e. Lihevxistina hem\u00fb gelan bi taybet\u00ee\u00ee ji aliy\u00ea ziman\u00ee ve, tevgereke ku ji nasionalizma ewr\u00fbp\u00ee ya sedsala 19&#8217;\u00ea hatiye girtin. Di dewlet-netewan de her s\u00ea t\u00eageh\u00ean Welat, Netew \u00fb Dewlet \u015f\u00fbna hev \u00fb din t\u00ean bikaran\u00een. Ev t\u00ea wateya hewldan ji bo tevhevkirina gelan \u00fb netewan di nava yek\u00eeneyek\u00ee netew\u00ee \u00fb yekparesaz. Wan bi d\u00eeroksaz\u00ee \u00fb di bin nav\u00ea dah\u00eanan\u00ean d\u00eerok\u00ee, ji bo \u00e7\u00eakirina nasnameyeke yekane ya yek netew, d\u00eerok\u00ea berovaj\u00ee dikin. D\u00eeroka netew\u00ee ya ku rastiy\u00ean etn\u00ees\u00eete \u00fb netew\u00ean din ned\u00eet\u00ee digire, bi \u015f\u00eawazek\u00ee r\u00eakxistinkir\u00ee <\/span><span lang=\"EN-US\">wan \u00eenkar dike. Saziy\u00ean perwerdey\u00ee, ragihandin, pol\u00ees \u00fb le\u015fker\u00ee, dezgeh\u00ean brokrat\u00eek \u00fb ewlekar\u00ee, saziy\u00ean her\u00ee xurt y\u00ea dewlet-netew in ji bo p\u00eakan\u00eena siyaseta w\u00ea. Wiha s\u00eestemek, p\u00eakhateyeke yekane ya siyas\u00ee, abor\u00ee \u00fb ziman\u00ee ? \u00e7and\u00ee \u00e7\u00ea dike. L\u00fbm\u00ean siyas\u00ee, abor\u00ee bi al\u00eekariya l\u00fbm\u00ean ewley\u00ee \u00fb le\u015fker\u00ee, bi desteka ku ji \u00eedolojiya nasyonal\u00eezm\u00ea digirin, yekpar\u00e7ekirina ziman\u00ee, \u00e7and\u00ee p\u00eak t\u00eenin. Dema ji aliy\u00ea netew \u00fb etn\u00ees\u00eetey\u00ean din ve li hember\u00ee as\u00eem\u00eelasiyon \u00fb otoas\u00eem\u00eelasiyon\u00ea berxwedan\u00ee were n\u00ee\u015fandan, p\u00eakan\u00eena w\u00ea reng\u00ea zor\u00ea digire xwe.<\/span><\/p>\n<p class=\"BasicParagraph\" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"EN-US\">Hem\u00fb dewlet-netew\u00ean desthilatdar li ser Kurdistan\u00ea, ber\u00ee p\u00eak werin, di nava du \u00eempiraturiy\u00ean Osman\u00ee \u00fb \u00ceran\u00ee de cih girtine. \u00cempiratur\u00ee yekeyeke mezin e ku di firehiya cogirafiyeke berfireh de, \u00e7end gel bi ziman \u00fb \u00e7and\u00ea cuda t\u00ea de dij\u00een. \u00cemoiratur\u00ee ji h\u00eal\u00ea p\u00eakhatey\u00ee ve, ji dewlet-netewan demokrat\u00eektir b\u00fbn. \u00cempiraturiy\u00ean her\u00ee xw\u00eenxwar heta dema xwe sipartibe etn\u00ees\u00eeteyeke serdest, ziman \u00fb \u00e7anda w\u00ee, d\u00eesa nasnameya qewm \u00fb netew\u00ean din \u00eenkar nedikir, belk\u00ee dixwest li ser wan hikum bike. Ji ber v\u00ea, wan ji bo pi\u015faftina etn\u00ees\u00eetey\u00ean din di etn\u00ees\u00eeteya hikumdar de hewldan nedekirin. \u00c7unke sembola serwer\u00ee ji bo netewa serdest, netew\u00ean bindest b\u00fb. Lewma hewl nedane wan tune bikin, belk\u00ee sembol\u00ean serweriya xwe parastine. L\u00ea Siyaseta pi\u015faftina \u00e7and\u00ee di \u00eempiraturiy\u00ean ol\u00ee ku pi\u015ft re p\u00eak hatin, heya astek t\u00ea r\u00eavebirin, helbet ne bi tund\u00ee \u00fb kuraniya dewlet-netewan. Wan ligel ola aver\u00eakir\u00ee, xwe xwed\u00ee peyamdariya c\u00eehan\u00ee dizan\u00een ji bo yekdestkirina \u00e7and \u00fb netew\u00ean din. \u00cempiraturiy\u00ean B\u00eezans, Emew\u00ee, &#8220;Ebas\u00ee \u00fb Osman\u00ee bi nav\u00ea peyam\u00ea c\u00eehan\u00ee ya mes\u00eeh\u00ee \u00fb islam\u00ea, hewl didan bi netew\u00ean bin hikumdariya xwe nasnameya yekane ya ol\u00ee bidin.&#8221; Erebkirina netew \u00fb qewm\u00ean din, b\u00fb be\u015fek ji projeya misilmankirina wan. Rum\u00eekirin j\u00ee bi heman reng\u00ee di \u00eempiraturiya R\u00fbm ya mes\u00eeh\u00ee dihat d\u00eetin.<\/span><\/p>\n<p class=\"BasicParagraph\" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"EN-US\">L\u00ea pi\u015faftina netew ji aliy\u00ea p\u00eakhateya dewlet-netew, diyardeke ku hem\u00fb h\u00eaman \u00fb n\u00ee\u015faney\u00ean pircureb\u00fbna ziman\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ee tune dike. \u00cedeolojiya nasyonal\u00eezm bi \u015f\u00eaweya fa\u015f\u00eezm \u00fb mil\u00eetar\u00eezm, di piran\u00ee welat\u00ean Rojhilata Nav\u00een de hakim e. \u00c7anda serdest, \u00e7and\u00ean din weke (h\u00fbrde\u00e7and) bi nav dike ku div\u00ea wer\u00ea pi\u015faftin. Netewa serdest bi sersipartina b\u00ea l\u00eapirs\u00een bi r\u00eabertiya siyas\u00ee \u00fb desthilata navend\u00ee, ji bo\u00a0<\/span><span lang=\"EN-US\">c\u00eehang\u00eer\u00ee bi nav\u00ea netewa yekane, welat\u00ea xwe \u00fb welat\u00ea din\u00ea dinyay\u00ea veguhertiye meydana \u015fer. L\u00ea bel\u00ea bi \u00e7\u00eab\u00fbna \u015fer\u00ean z\u00eade bi taybet\u00ee \u015fer\u00ean c\u00eehan\u00ee y\u00ea yekem \u00fb d\u00fbyem, b\u00fb sedema \u00e7\u00eab\u00fbna guhertin di asta dinay\u00ea de ku mik\u00fbrhatin b\u00fb ji bo binketina v\u00ea s\u00eestem\u00ea. Di Rojhilata Nav\u00een de j\u00ee niha em dib\u00eenin \u00e7awa wiha s\u00eestemek li pey hev bi bin dikeve. Ev proje di v\u00ea nav\u00e7ey\u00ea de z\u00eadetir ji herem\u00ea din\u00ea c\u00eehan\u00ea rast\u00ea binketin\u00ea hat. H\u00eaza dewlet-netew t\u00eara zeng\u00een\u00ee \u00fb h\u00eaza p\u00eakvejiyana netew\u00ean Rojhilata Nav\u00een nekir. Ev heman taybetmend\u00ee b\u00fb sedema ku p\u00eakvejiyana wan a bi salan, di nava a\u015ft\u00ee \u00fb aramiy\u00ea de. Lewma ji hev veqedandina wan bi r\u00ea xet\u00ean ki\u015fand\u00ee \u00fb bi nav\u00ea s\u00eenor\u00ean dewlet\u00ee gengaz neb\u00fb.\u00a0 &#8220;\u00c7anda berxwedan\u00ea&#8221; di Rojhilata Nav\u00een de cihek\u00ee w\u00ea y\u00ea bilind \u00fb taybet heye \u00fb r\u00ea nade tu h\u00eazek\u00ea, \u00e7i y\u00ean herem\u00ea \u00e7i y\u00ean derve ku yeknetewsaz\u00ee p\u00eak b\u00eenin.<\/span><\/p>\n<p class=\"BasicParagraph\" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"EN-US\">\u00a0Yek ji sedem\u00ean v\u00ea binketin\u00ea, ev e ku hakim\u00ean dewlet-netew ji aliy\u00ea qewm\u00ean din ku hewldan ji bo yekdestkirina wan t\u00ea kirin, bi temam\u00ee nay\u00ean pi\u015ftevan\u00eekirin. Heta netewa serdest bi sedema dan\u00eena v\u00ee nav\u00ee li ser w\u00ea, ew kiriye dijmin\u00ea qewm \u00fb netewey\u00ean din, dil\u00ea w\u00ee ne rehet e. Bi siyaseta dijminsaz\u00ee di nava s\u00eenoran de \u00fb \u00eari\u015f li ser \u00e7and\u00ean din, \u015fer dig\u00eeje l\u00fbtkeya xwe. Meseleya \u015fer \u00fb neb\u00fbna ewlehiy\u00ea dibe sedema b\u00eanirxb\u00fbna r\u00eageza netew\u00ee. Ev diyarde<\/span><span dir=\"rtl\" lang=\"EN-US\">\u00a0<\/span><span lang=\"EN-US\">bi xwe re ten\u00ea k\u00een \u00fb nefret\u00ea ji bo welat t\u00eene.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h4 class=\"BasicParagraph\" style=\"text-align: justify;\"><strong><span lang=\"EN-US\">Damezrandina Dewlet-Netewa Modern li \u00ceran \u00fb Derketina T\u00eageh\u00ean Nasiyonal\u00eest\u00ee<\/span><\/strong><\/h4>\n<p class=\"BasicParagraph\" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"EN-US\">\u00cedolojiya sazkirina dewlet-netewa modern li \u00ceran\u00ea, ji sedsala 19&#8217;\u00ea ve kete v\u00ee welat\u00ee \u00fb di encam\u00ea de, bi\u00a0 &#8220;\u015eore\u015fa Me\u015fr\u00fbtiyet&#8221; \u015fekl\u00ea ferm\u00ee \u00fb p\u00eakhateya w\u00ea ya siyas\u00ee \u00e7\u00eab\u00fb. Bi v\u00ea armanc\u00ea gelek hewldan hatin kirin. Bingeh\u00ean \u00eedar\u00ee, art\u00ea\u015f \u00fb perwerdeya netew\u00ee ji serdema qeymeqam\u00ean Qacar dest p\u00ea kir \u00fb heya niha dir\u00eaj kiriye. \u00cero em h\u00eamay\u00ean binketina danep\u00ea\u015fa ziman, \u00e7and \u00fb nasnameya yekane di d\u00eerokeka yekane ji bo netewa yekpareya \u00ceran\u00ea e\u015fkeretir dib\u00eenin. Waneb\u00eajiya d\u00eeroka netew\u00ee \u00fb guncandina w\u00ea di pirt\u00fbk\u00ean waney\u00ee de, di dewreya seltenet\u00ea Pehlew\u00ee \u00fb seltenet\u00ea Welay\u00ee de bi \u015f\u00eaweyek\u00ee s\u00eestemat\u00eek prakt\u00eeze b\u00fb. P\u00eelansaz\u00ee \u00fb p\u00eakan\u00eena netewsaz\u00ee \u00fb netewa yekpar\u00e7e ji aliy\u00ea dewleta ku xwe bi n\u00fbner\u00ea temam \u00fb kemal\u00ea netew dizane, li \u00ceran\u00ea ten\u00ea di nava \u00e7\u00eeneke baj\u00ear\u00ee ya gir\u00eaday\u00ee dewlet\u00ea ma \u00fb gi\u015ft\u00ee neb\u00fb. Di bicihan\u00eena v\u00ea projey\u00ea de p\u00eakhateyek\u00ee \u00e7andan a berxwed\u00ear heb\u00fb; lewma hikumdaran ev \u00e7and bi\u00a0 &#8220;riz\u00ee&#8221; dizanin \u00fb xwestine tune bikin. T\u00eageh\u00ean derkirin\u00ee \u00fb biyan\u00ee bi heb\u00fbn \u00fb nasnameya gel \u00fb netew\u00ean \u00ceran\u00ea li proseya prakt\u00eezekirina netewsaz\u00ee kapol\u00ee \u00fb sist b\u00fbye \u00fb bi \u015fore\u015f\u00ean gel t\u00eak \u00e7\u00fbne. Dewleta komara islam\u00ee ya \u00ceran\u00ea j\u00ee di berdewamiya siyaset\u00ean binketiy\u00ean pehlew\u00ee de her tim hewl daye bi nav\u00ea\u00a0 &#8220;islam\u00ea pet\u00ee ya mihemed\u00ee&#8221; nasyonal\u00eezma \u015f\u00ee&#8217;a ya xwe belav bike, l\u00ea ew j\u00ee bi bin ket. Bi binketina dewlet-netew \u00fb berxwedan ji aliy\u00ea civakan ve, dewlet na\u00e7ar ma h\u00eeleya hemwelat\u00ee bi kar b\u00eene. Ya ku em niha dib\u00eenin\u00a0 &#8220;civaka ayd\u00ea yek dewlet&#8221; e. Dixwazin t\u00eageha\u00a0 &#8220;netewa \u00e7\u00eatir&#8221; veguherin\u00a0 &#8220;hemwelatiy\u00ean dewlet\u00ea \u00e7\u00eatir&#8221;. Lewma dewlet-netew ji aliy\u00ea \u00e7\u00eaker\u00ean v\u00ea ve t\u00ean rakirin. Wate, hemwelatiya yek dewlet dikare bi ziman \u00fb \u00e7and\u00ea xwe hebe, l\u00ea div\u00ea civak be\u015fek ji dewlet bizanibe. Di v\u00ea t\u00eageh\u00ea de faktora bingeh\u00een, yasa ye ne ku faktor\u00ean \u00e7and\u00ee, d\u00eerok\u00ee \u00fb nijad\u00ee. Dewlet\u00ean netew\u00ee ku bi zor, yekb\u00fbna netew\u00ee ragirtiye, bi lez heldiwe\u015fin; \u00ceraq, \u00ceran, Tirkiye \u00fb S\u00fbriye wek m\u00eenaka v\u00ea yek\u00ea, yek bi yek ber bi helwe\u015f\u00een\u00ea ve di\u00e7in.<\/span><\/p>\n<p class=\"BasicParagraph\" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"EN-US\">B\u00eajeya\u00a0 &#8220;hakimiyet&#8221; (serwer\u00ee) \u00e7i di\u00a0 &#8220;zagona me\u015frut\u00ea&#8221; \u00fb \u00e7i di t\u00eageha\u00a0 &#8220;umeta komara islam\u00ee&#8221; bi e\u015fkere t\u00ea d\u00eetin. Pi\u015ft\u00ee \u015fore\u015fa \u00ceran\u00ea, dadgeh\u00ean tewan\u00ean dij\u015fore\u015f li 1980&#8217;y\u00ee bi armanca r\u00fbn\u00ee\u015ftandina\u00a0 &#8220;hakimiyeta netew\u00ee&#8221; \u00fb par\u00eazvan\u00ee ji deskeft\u00ean \u015fore\u015f\u00ea \u00e7\u00eab\u00fbn. Nasyonal\u00eezma ve\u015fart\u00ee li pi\u015ft umet heman ji desp\u00eaka \u015fore\u015f\u00ea ve e\u015fkere dibe. Di yasay\u00ean me\u015frut\u00ea de j\u00ee cezay\u00ea hewldana li dij\u00ee ewlehiya netew\u00ee \u00fb serxweb\u00fbna n\u00ee\u015ftiman, z\u00eendana hetahetay\u00ee \u00fb s\u00eadaredan b\u00fb. Di zagona bigeh\u00een ya me\u015fruteya netew\u00ee de hatiye niv\u00eesandin ku\u00a0 &#8220;seltenet emanet \u00fb spardeyeke ku ji aliy\u00ea milet ve radest\u00ee pad\u00ee\u015fa t\u00ea kirin.&#8221; Lewma her cure hewldana wan rewa \u00fb netew\u00ee ye. Di her du pergalan de j\u00ee \u00e7alakiy\u00ean gel\u00ee, netew\u00ee, bisaz\u00eekirin \u00fb xwer\u00eaxistinkirina civak ji aliy\u00ea gel ve, wek letemedayin bi serbixwey\u00ee \u00fb temamiyeta erd\u00ee (yekpar\u00e7\u00eatiya welat) ye. Hakimiyet t\u00ea wateya v\u00eena li ser v\u00eenan. Wate netewa serdest j\u00ee li gor\u00ee t\u00eageha hakimiyet nikare xwed\u00ee v\u00een be. Her cure desthilat\u00ee, ayd\u00ea hakimiyet\u00ea ye \u00fb civak ten\u00ea erkdar\u00ea bicihan\u00eena w\u00ea ye. Hakimiyet \u00fb dewlet t\u00eakil\u00ea hev in, Lewma bikaran\u00eena b\u00eajey\u00ean weke d\u00een, gel \u00fb netew li k\u00ealeka hakimiyet \u00fb dewlet, ten\u00ea ji bo rewat\u00eedan e bi van du diyardeyan desthilat \u00fb dijmin\u00eekirin ligel civak\u00ea. Li Rojhilata Nav\u00een netew heye, l\u00ea ne gengaz e dewleta netew\u00ee \u00e7\u00eabe. Di dewleta netew\u00ee de, netew ji \u015f\u00eawey\u00ean xwe y\u00ean xwezay\u00ee derdikevin \u00fb bi r\u00eaya dewlet, ji wan re \u015fekil t\u00ea day\u00een. Di rastiy\u00ea de netewey\u00ean dewlet \u015f\u00eawe digirin. Ew civak\u00ean ku bi v\u00ea raz\u00ee bin, \u00ead\u00ee mirov nikare wek netew bi nav bike. Ji ber ku li p\u00eakhate, nirx \u00fb \u00e7and\u00ea wan dest t\u00ea werdan. T\u00eageh \u00fb h\u00eamay\u00ean p\u00eakhateyeke civak\u00ee ne gengaz e di diyardeyeke were peydakirin ku reng\u00ea p\u00eakhateya dewlet\u00ee girtiye xwe. Dewleta netew\u00ee wek am\u00fbrek\u00ee ji bo sepandina d\u00eetin\u00ean hikumeta navend\u00ee dixebite. Di v\u00ea d\u00eetingeh\u00ea de, dewlet diyadeyeke ku ji aliy\u00ea pergala \u00e7\u00een\u00ee, zihniyeta m\u00earsalar \u00fb desthilatdar bi saz\u00ee b\u00fbye \u00fb dah\u00eaner\u00ea netewe ye; P\u00eeroz e, bi nirx e, \u015fa\u015f\u00eet\u00ee nake \u00fb li ser her ti\u015ftek\u00ee t\u00ea dan\u00een. Heta dewlet di hinek welatan de bi\u00a0 &#8220;bav\u00ea netew&#8221; t\u00ea binavkirin ku ji bil\u00ee ba\u015fiy\u00ea zarok\u00ean xwe, ti\u015ftek naxwaze \u00fb karek\u00ee din nake. Helbet her wek me behs kir proseya \u00e7\u00eakirina wiha neteweyeke sexte rast\u00ea binketin\u00ea hat \u00fb p\u00eakhateya netew\u00ee ya dervey\u00ee Dewleta netew\u00ee di r\u00fbbir\u00fbb\u00fbna bi homoj\u00eansaziya sepand\u00ee ji aliy\u00ea dewlet\u00ea ve li ser civak\u00ea, nasnameya xwe parast.<\/span><\/p>\n<p class=\"BasicParagraph\" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"EN-US\">Di dewreya derbasb\u00fbna t\u00eageh\u00ean Nasiyonal\u00eest\u00ee bi \u00ceran\u00ea, \u00e7\u00eena sermayedar ku h\u00eena nebib\u00fb \u00e7\u00eeneke komprador \u00fb di mejiy\u00ea w\u00ee de sewdaya \u00e7\u00eakirina t\u00eakil\u00ee bi bazara navxwey\u00ee \u00fb p\u00ea\u015fbirk\u00ea ligel kala \u00fb sermayeya biyan\u00ee \u00fb bidestxistina maf\u00ea siyas\u00ee \u00fb dad\u00ea li hember saziya seltenet \u00fb derfet\u00ean ge\u015fekirina abor\u00ee heb\u00fb, b\u00fb propagendec\u00ee \u00fb bingeha civak\u00ee ya netewegeriy\u00ea. Di w\u00ea dem\u00ea de du bizav\u00ean dijber derketin hol\u00ea; yekem bizava reform\u00eest ya \u00e7\u00een \u00fb tiw\u00eajin zeng\u00een \u00fb ro\u015finb\u00eer\u00ean gir\u00eaday\u00ea \u00e7\u00een\u00ean nav\u00een \u00fb bandorb\u00fby\u00ee ji \u00e7anda welat\u00ean kap\u00eetal\u00eest\u00ee b\u00fb. Ya duwem j\u00ee bizava civak\u00ee ya \u015fore\u015fgera netew\u00ee b\u00fb ku pi\u015fta xwe dab\u00fb \u00e7\u00een \u00fb tiw\u00eaj\u00ean de\u015fen\u00ee \u00fb bi taybet\u00ee mehr\u00fbman, kedkaran \u00fb ro\u015finb\u00eer\u00ean ku xwezkar\u00ea rizgariya misogeriya girseya berfireh a gel ji belaya xizan\u00ee \u00fb zilm\u00ea b\u00fbn. Bizava yekem bi temam\u00ee ketib\u00fbn nav h\u00eaz \u00fb berjewendiy\u00ean xwe y\u00ean takekes\u00ee. Hejmareke z\u00eade ji bizava duyem j\u00ee ber\u00ea xwe dane lihevkirin, hevkar\u00ee, qa\u015fo p\u00eakvejiyana a\u015ftiyane, t\u00eako\u015f\u00een bi r\u00ea tevl\u00eeb\u00fbn li hikumet \u00fb zeliq\u00een bi pergal\u00ea ve, l\u00ea ew kes\u00ean ku heya daw\u00ee ji bo armanca xwe t\u00eako\u015f\u00een kirin pir b\u00fbn.<\/span><\/p>\n<p class=\"BasicParagraph\" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"EN-US\">Hikumet\u00ean li \u00ceran\u00ea sal\u00ean pi\u015ft\u00ee \u015fore\u015fa 1979&#8217;\u00ea, ji bo p\u00ea\u015fxistina m\u00eatinger\u00ee, bicihkirina desthilat \u00fb talan\u00ea li nav\u00e7ey\u00ean curbicur ya \u00ceran\u00ea, hevgav ligel destdir\u00eajiya le\u015fker\u00ee \u00fb abor\u00ee, siayseta sivikandin, par\u00e7ekirina netew\u00ee-mezheb\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ee ya \u015f\u00eaniy\u00ean van her\u00eaman p\u00eak t\u00eenin. Ji d\u00eetina wan dewleta \u015f\u00ee&#8217;a, saz\u00ee, r\u00eaxistin \u00fb st\u00fbna siyas\u00ee ya her\u00ee mezin, ya civaka \u00ceran\u00ea \u00fb misilmanan t\u00ea hesibandin. V\u00ea \u00eed\u00eaal\u00ea bi \u00eeqnakirin an bi r\u00eaya bikaran\u00eena am\u00fbr\u00ean zor\u00ea li ser hem\u00fbyan didin pejrandin. Komara islam\u00ee ligel berovaj\u00eekirina d\u00eerok\u00ea, siyaseta xwe dime\u015f\u00eene. D\u00eeroksaz\u00ee ji r\u00eabaz\u00ean her\u00ee zirav \u00fb bi bandor\u00ea dizekirin \u00fb sulteya m\u00eatingeriy\u00ea hikumdar\u00ean \u00ceran e ji bo geh\u00ee\u015ftin bi armanc\u00ean abor\u00ee \u00fb siyasiy\u00ean xwe li civakan. Li gor\u00ee wan, ziman, \u015f\u00eawaz\u00ea kinc liberkirin \u00fb meseley\u00ean r\u00fbke\u015f\u00ee, t\u00eakiliya w\u00ea rasterast bi t\u00eageh\u00ee\u015ftin, \u00e7and, siyaset, exlaq \u00fb hi\u015f\u00ea netewan re heye. P\u00eevandina van xalan, \u00e7and \u00fb gel\u00ea serdest e \u00fb bi qas\u00ee ku netew\u00ean din bi xwe re homojen bike, bi heman away\u00ee bi qas\u00ee wan netewan t\u00eageh\u00ee\u015ft\u00ee \u00fb xwed\u00ee \u00e7and in; dikarin tevl\u00ee siyaset\u00ea bibin; xwed\u00ee exlaq in; mirov\u00ean hi\u015fmend t\u00ean hesbandin ku \u00ead\u00ee wan bi\u00a0 &#8220;g\u00eaj \u00fb x\u00eavik&#8221; nay\u00ean binavkirin. Hewldan ji bo berovaj\u00eekirina d\u00eerok, ve\u015fartina rastiy\u00ean d\u00eerok\u00ee y\u00ea fikir \u00fb tevger\u00ean azad\u00eexwaz \u00fb dijezilm, herwiha dah\u00ealankirin\u00ea lehiy\u00ean tohmet, bohtan \u00fb et\u00eeket\u00ean b\u00eaexlaq\u00ee ji serkirde \u00fb r\u00eaber\u00ean van tevgeran, bi dir\u00eajahiya d\u00eerok, strat\u00eejiya siyas\u00ee \u00fb \u00e7andiya \u00e7\u00een\u00ea hevbenda m\u00eatinger\u00ee li civak\u00ean m\u00eatingeh bi sebeba nasyonal\u00eezm\u00ea ye. Herwiha xwek\u00eamd\u00eetin, meyl bi netewa serdest, b\u00eabawer\u00ee bi xwe \u00fb qeyrana nasname di nava gel\u00ean din de belav dikin. Kes\u00ean ku nasyonal\u00eezm\u00ea belav dikin, ji aliy\u00ea zanayan, d\u00eerokniv\u00eesan, zanay\u00ean ol\u00ee \u00fb civaka serdest (dewlet\u00ee) t\u00ean destekirin. Di bin \u015fert \u00fb merc\u00ean hakim \u00ean li \u00ceran\u00ea \u00fb etmosfera fetisandin\u00ea, be\u015fek ji ro\u015finb\u00eeran rak\u00ea\u015f\u00ea saziy\u00ean pergal\u00ea hakim b\u00fbne an j\u00ee di dijwariya pirsgir\u00eak\u00ean hundir\u00een hewl didin par\u00ea xwe ji desthilat\u00ea diyar bikin.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Be\u015fa Yekem P\u00eakhatina dewlet-netew li Rojhilata Nav\u00een zerer\u00ean z\u00eade gihandiye v\u00ea nav\u00e7ey\u00ea \u00fb ji bil\u00ee h\u00easir \u00fb xw\u00een, ti\u015ftek li pey neb\u00fbye. Ev yek Rojhilata Nav\u00een xistiye nava meh\u00eerek ku bi d\u00eetineke dewletgera, rew\u015fa hey\u00ee nay\u00ea guhertin. R\u00eabaz\u00ean pi\u015ftest\u00fbr bi desthilat \u00fb dewlet, Rojhilata Nav\u00een z\u00eadetir bi qeyran dike. Rojhilata Nav\u00eena zeng\u00een di qad\u00ean civak\u00ee [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":603,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-602","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rejima-heqiqete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/602","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=602"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/602\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":605,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/602\/revisions\/605"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/603"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=602"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=602"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=602"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}