{"id":539,"date":"2017-10-28T15:26:08","date_gmt":"2017-10-28T15:26:08","guid":{"rendered":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/?p=539"},"modified":"2023-02-07T12:28:30","modified_gmt":"2023-02-07T12:28:30","slug":"pirsgireka-jine-ne-biyolojik-e-civaki-ye","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/?p=539","title":{"rendered":"Pirsgir\u00eaka Jin\u00ea Ne Biyoloj\u00eek e, Civak\u00ee Ye"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"GSW-FR\">Derdorek ne fem\u00een\u00eest \u00fb ne jin j\u00ee wiha digire dest; (di civak\u00ea de j\u00ee z\u00eahniyeteke wisa heye, her\u00ee z\u00eade j\u00ee ji zayendperestiya civak\u00ee bingeha xwe digire) Dib\u00eajin pirsgir\u00eaka jin\u00ea; ne pirsgir\u00eakeke civak\u00ee ye, pisrgirekeke biyoloj\u00eek e. Yan\u00ee \u00e7awa? F\u00eez\u00eeka jin \u00fb m\u00ear ji hev c\u00fbda ye, ji ber w\u00ea ew pirsgir\u00eak\u00ean ku jin jiyan dike j\u00ee xwezay\u00ee ne, yan\u00ee ji ber v\u00ea jin kole ye. T\u00ea w\u00ea maney\u00ea. Xwezaya jin \u00fb m\u00ear wisa hatiye \u00e7\u00eakirin, ji ber w\u00ea j\u00ee m\u00ear, ji jin\u00ea xurtir e. Biyolojiya m\u00ear ji ya jin\u00ea xurtir e, bi h\u00eaztir e. Ji ber w\u00ea j\u00ee ew pirsgir\u00eakeke biyoloj\u00eek e. Y\u00ean her\u00ee z\u00eade ev pirsgir\u00eaka hey\u00ee weke pirsgir\u00eaka biyoloj\u00eek digirin dest, y\u00ean xwed\u00ee feraseta zayendperestiya civak\u00ee ne.<\/span><\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"GSW-FR\">Niha ew feraset bingeha xwe ji ku digire, weke tesp\u00eet em \u00ea vekin. Niha di civak\u00ea de ti\u015ft\u00ean wisa j\u00ee hene. V\u00ea z\u00eahniyet\u00ea bandora xwe li ser civaka Kurd\u00eestan\u00ea j\u00ee kiriye, h\u00ea j\u00ee heye. Yan\u00ee biyoloj\u00ee \u00fb f\u00eezyolojiya jin\u00ea wisa ye, ji ber w\u00ea kar\u00ea w\u00ea j\u00ee ew e. Li pirsgir\u00eaka jin \u00fb civak\u00ea wisa din\u00earin, yan\u00ee ew hem\u00fb m\u00eazekirin\u00ean pirsgir\u00eak\u00ea ne. Serokat\u00ee li hember\u00ee v\u00ea j\u00ee, hevalan di paraznameyan de teqez xwendine, got pirsgir\u00eaka jin\u00ea ne biyoloj\u00eek e, pirsgir\u00eaka jin\u00ea civak\u00ee ye, sosyoloj\u00eek e. Ji bo w\u00ea, Serokat\u00ee perspekt\u00eefa jineoloj\u00ee da. Pirsgir\u00eaka jin ne biyoloj\u00ee ye, civak\u00ee ye. Ji bo w\u00ea, j\u00ee n\u00eazikb\u00fbna me ya di v\u00ea mijar\u00ea de j\u00ee c\u00fbda ye, zelal dibe \u00fb dert\u00ea hol\u00ea. Di heman dem\u00ea de ew n\u00eazikb\u00fbn, bi nakok\u00ee xwe r\u00eaxistin dikin. Di nava civak\u00ea de ew n\u00eazikb\u00fbn xwe r\u00eaxistin dikin, xwe diyar dikin \u00fb bingeha xwe didin avakirin. M\u00eazekirinek\u00ea dat\u00eenin hol\u00ea.<\/span><\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"GSW-FR\">Bi rast\u00ee j\u00ee mirov li xweza \u00fb civak\u00ea din\u00eare, zayend (c\u00eens) heye, c\u00fbr bi c\u00fbr zayend hene. Mesela di civak\u00ea de zayenda jin \u00fb m\u00ear heye, di xwezay\u00ea de m\u00ea \u00fb ner heye, c\u00fbr bi c\u00fbr zayend hene. L\u00ea bel\u00ea za-yendperest\u00ee hatiye avakirin (\u00een\u015fa kirin), hatiye \u00eecat kirin. Em niha dikarin m\u00fbdaxaleyeke v\u00ea z\u00eahniyete bikin, l\u00ea em nikarin m\u00fbdaxaley\u00ea zayendek\u00ea bikin. M\u00eenak jin weke zayendek\u00ea heye, em nikarin bib\u00eajin di gerd\u00fbn \u00fb xwezay\u00ea de ew zayend tune. Wisa dibe \u00eenkar, dibe guhertin, wisa nabe. Ji bo m\u00ear j\u00ee em nikarin bib\u00eajin heb\u00fbna m\u00ear tune. Ew di xweza \u00fb gerd\u00fbn bi xwe de heye. Dibe ku hevalan di waneya civaka xwezay\u00ee de j\u00ee d\u00eetibin, weke heb\u00fbn di xwezay\u00ea de zayend\u00ean c\u00fbda hene. Ew heb\u00fbn hene, l\u00ea bel\u00ea zayendperest\u00ee, xwe li dora zayendek\u00ee r\u00eaxistinkirin e, \u00eecatkirin e, xwe bi z\u00eahniyetkirin e, feraset e. \u00cad\u00ee wisa xwe derxistye hol\u00ea. M\u00eenak li ser z\u00eahniyeta deshilatiya m\u00ear fikrek\u00ea, n\u00eazikb\u00fbnek\u00ea xwe derxistiye hol\u00ea. Z\u00eahniyet ji bo heb\u00fbna civak pir gir\u00eeng e, ji ber w\u00ea Serokat\u00ee pir li ser disekine.<\/span><\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"GSW-FR\">Tu k\u00eejan z\u00eahniyet\u00ea p\u00ea\u015f bix\u00ea, civak bi ser w\u00ea xwe ava dike. Di bingeha xwe de du z\u00eahniyet in; yek z\u00eahniyeta civaka xwezay\u00ee, ya diduyan j\u00ee z\u00eahniyeta zayendperestiya civak\u00ee ku em \u00eero weke modern\u00eeteya kap\u00eetal\u00eest digirin dest e. Ew z\u00eahniyeta zayendperest\u00ee, an j\u00ee zayendperestiya civak\u00ee xwe wisa ava kiriye. Li dora z\u00eahniyeta m\u00ear, li dora heb\u00fbna m\u00ear xwe yekem\u00een d\u00eetin, xwe kirde d\u00eetin \u00fb li gora v\u00ea civak r\u00eaxistinkirin, an j\u00ee xistina bin bandora xwe. Xwe wisa r\u00eaxistin kiriye ku n\u00eev\u00ee civak\u00ea z\u00eadetir, heta ji sed\u00ee nod\u00ee civak\u00ea di bin v\u00ea z\u00eahniyet\u00ea de ha-tiye me\u015fandin.<\/span><\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"GSW-FR\">Em dikarin bib\u00eajin ku, di ser\u00ee de jin, di nava civak\u00ea de y\u00ean ku ew z\u00eahniyet nepejirandine j\u00ee pir in, l\u00ea p\u00eak an\u00eene. Li hember\u00ee ew z\u00eahniyeta zayendperest, m\u00ear j\u00ee di nav de gelek derdoran t\u00eako\u015f\u00een daye, \u015fer kiriye, pev\u00e7\u00fbn \u00fb berxwedan \u00e7\u00eab\u00fbye, l\u00ea ya ku li ser civak\u00ea xwe serdest kiriye, xwe bandor kiriye li derdora mertiy\u00ea z\u00eahniyeta zayendperesti-ya civak\u00ee ye.\u00a0 Ji bo v\u00ea j\u00ee nav\u00ea xwe ji wir girtiye, zayendperestiya civak\u00ee. Bi kurd\u00ee weke t\u00eageh dibe zayendperestiya civak\u00ee, hevalan digotin ew t\u00eageh tam cih nagire, ji bo w\u00ea em j\u00ee carina bi guman n\u00eaz dibin. Yan\u00ee li dora v\u00ea feraset\u00ea civak t\u00ea r\u00eaxistinkirin. Tab\u00ee ew n\u00eazikatiya zayendpe-rest \u00ead\u00ee ferqek derxist hol\u00ea. Ew zayendperestiya civak\u00ee \u00e7awa penc hezar sal xwe r\u00eaxistin kir \u00fb Modelek\u00ea wisa derxist hol\u00ea, ez bawer im di waney\u00ean din de h\u00fbn bi berfireh\u00ee bi ser sekin\u00eene. \u00cad\u00ee hem\u00fb der-dor\u00ean civak\u00ea xwe da bawerkirin. Y\u00ean bawer nekirin j\u00ee ser\u00ee tewandin, an j\u00ee b\u00eadeng man, b\u00ea h\u00eaz man. Ew qes xwe bi bandor kir. V\u00ea z\u00eahniyet\u00ea xwe xist \u015f\u00fbna xwedayan, xwe xist \u015f\u00fbna qralan, yan\u00ee xwe xist \u015f\u00fbna hem\u00fb ti\u015ft\u00ean ku xwe p\u00ea civak\u00ea bide qeb\u00fblkirin. Yan\u00ee wisa z\u00fb bi z\u00fb civak\u00ea j\u00ee ew z\u00eahniyet qeb\u00fbl nekir. Li dij\u00ee v\u00ea t\u00eako\u015f\u00een j\u00ee t\u00ean kirin. Tab\u00ee ew t\u00eageh\u00ean ku xwe bi civak kirine, div\u00ea mirov baldar ser bisekine. Yan\u00ee her t\u00eageh\u00ean ku dert\u00ean, \u00eecat\u00ean ku p\u00ea\u015f dikevin, li ser civak\u00ea bandoreke dike. Bi taybet\u00ee di roja me \u00eero de \u00eecat\u00ean ku derdikevin di keliy\u00ea de li ser civak\u00ea bandor dike, t\u00eag\u00eah\u00ean derdikevin j\u00ee li ser civak\u00ea bandor dikin.<\/span><\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"GSW-FR\">Mesela Serokat\u00ee di paraznameya pencem\u00een de pir bal diki\u015f\u00eene ser \u00fb bi t\u00eagehan dest p\u00ea dike. T\u00eageh\u00ean ku ji desp\u00eaka v\u00ea pergal\u00ea \u00fb p\u00ea ve hatine dan\u00een, Serokat\u00ee hem\u00fbyan berovaj\u00ee dike. Lewra rastiya van t\u00eagehan ne wisa ye. Mesela civak, jin, netew \u00e7awa hatine p\u00eanasekirin. Z\u00eahniyeta zayendperest,\u00a0 ew li gor\u00ee z\u00eahniyeta xwe, li gor\u00ee parad\u00eegmaya xwe p\u00eanasekirin e. Parad\u00eegmaya w\u00ee \u00e7i ye? Parad\u00eegmaya zayendperest, serdest, deshilatdar, li ser civak\u00ea tahak\u00fbm dan\u00een e. Li gor\u00ee v\u00ea tahak\u00fbm\u00ea j\u00ee t\u00eageh\u00ean xwe, algiy\u00ean xwe di m\u00eaj\u00ee de \u00e7\u00eadike.\u00a0 Dema ku yek fikrek\u00ea dat\u00eene hol\u00ea, t\u00eageh \u00fb teoriy\u00ean w\u00ee \u00e7\u00eadike. Di m\u00eaj\u00ee de ferasetek\u00ea, f\u00eamkirinek\u00ea dide \u00e7\u00eakirin, ji bo Serokat\u00ee xwest di ser\u00ee de di algiy\u00ean me de guhertin \u00e7\u00eabike. Ji bo ku em bikaribin pergala xwe ava bikin, p\u00eaw\u00eest e em di ser\u00ee de parad\u00eegmaya xwe f\u00eam bikin, l\u00eawra m\u00eajiy\u00ea me li ser algiy\u00ean c\u00fbda hatiye dagirtin. M\u00eajiy\u00ea me li ser hinek f\u00eamkirin, t\u00eagihi\u015ftineke \u00fb n\u00ear\u00een\u00ean c\u00fbda hatiye dagirtin. Ger em li ser van teg\u00eahan, algiyan em b\u00eajin hinek ti\u015ft bigirin bidin ser, ne gengaz e, d\u00ea w\u00ee biriz\u00eene. Di bin m\u00eajiy\u00ea me \u00fb fikr\u00ea me de hin ti\u015ft hene, ger em di wir de guhertin, veguhertin \u00e7\u00eanekin; t\u00eagihi\u015ftin\u00ean n\u00fb \u00e7\u00eanekin, em ti\u015ft\u00ean n\u00fb bidin ser ew ti\u015ft\u00ean kevn, ku gelek caran em wisa dikin, ew ti\u015ft\u00ean n\u00fb te girtiye j\u00ee w\u00ea xirab bibe. Serokat\u00ee ji bo ku m\u00eajiy\u00ea me de guhertin b\u00ea \u00e7\u00eakirin, f\u00eamkirina parad\u00eegmay\u00ea rast bide \u00e7\u00eakirin di k\u00fbram \u00fb t\u00eagehan de, rastiya ku di parad\u00eegmay\u00ea de \u00e7\u00eakiriye dat\u00eene hol\u00ea. Yan\u00ee ti\u015ft\u00ea ku em rast f\u00eam bikin, guhertin\u00ean ku t\u00ean \u00e7\u00eakirin, \u00e7arpitmay\u00ean ku hatine kirin, ti\u015ft\u00ean ku rast in, hem\u00fbyan p\u00eanase dike. Cewher ew e \u00fb li ser v\u00ea di t\u00eagihi\u015ftin\u00ean me de guhertinan \u00e7\u00eadike. Ji bo v\u00ea t\u00eageh gir\u00eeng in.<\/span><\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"GSW-FR\">Li hember\u00ee zayendperestiya civak\u00ee j\u00ee p\u00eaw\u00eest e f\u00eamkirina me di v\u00ea ast\u00ea de derkeve hol\u00ea. An na ya din w\u00ea bibe p\u00eanaseyeke jiberkir\u00ee, em \u00ea bib\u00eajin hebe j\u00ee dibe nabe j\u00ee dibe, w\u00ea m\u00eazekirina me wisa bibe. Ew j\u00ee n\u00eazikb\u00fbneka erzan e, bi erzan\u00ee n\u00eazikb\u00fbna fikir j\u00ee n\u00eazikb\u00fbna modern\u00eeteya kap\u00eetal\u00eest e. Her ti\u015ft\u00ee erzan din\u00eare; jiyan, mirin, fikir, civak \u00fb hwd. erzan in. Ji bo modern\u00eeteya kap\u00eetal\u00eest wateya w\u00ee penc daq\u00eeqa ye, pi\u015ft\u00ee w\u00ee ti\u015ftek\u00ee din derdixe. Ji ber w\u00ee j\u00ee div\u00ea em erzan n\u00eaz\u00ee ti\u015ftan nebin; bi taybet\u00ee li hember\u00ee berxwedan, t\u00eako\u015f\u00een, heb\u00fbn, cewher\u00ea hey\u00ee erzan n\u00eazik nabe. Ji bo v\u00ea div\u00ea em algiy\u00ean xwe bidin guhertin.<\/span><\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\"><span lang=\"GSW-FR\">Di meselaya jin de j\u00ee di ser\u00ee de ew t\u00ea, m\u00eazekirineke wisa bidin diyar kirin. W\u00ea di me de guhertin bide \u00e7\u00eakirin, bawer\u00ee bide avakirin. Ji bo v\u00ea j\u00ee weke li hember teg\u00eaha zayendperest\u00ee, di parad\u00eegmaya me ya n\u00fb de Serokat\u00ee li dora jin fikra azad\u00ee \u00fb wekhev\u00eeb\u00fbn\u00ea derxist hol\u00ea. Di \u015fexsa azadiya jin de, Serokat\u00ee fikra azadiya civak\u00ea p\u00eanase kir. Ew j\u00ee \u00ead\u00ee weke t\u00eageha me ye. Ji ber v\u00ea j\u00ee min di desp\u00eak\u00ea de j\u00ee da diyarkirin; s\u00ea \u00e7ar mijar\u00ean parad\u00eegmay\u00ea bi hev ve gir\u00eaday\u00eene, yeka her\u00ee gir\u00eeng j\u00ee mija-ra jin e. Tu van hem\u00fbyan rast f\u00eam nek\u00ea, t\u00ea de guhertin \u00e7\u00eanek\u00ea, tu nikar\u00ea parad\u00eegmaya xwe j\u00ee bi jiyan bik\u00ee. Fikr\u00ean ku tu dipejir\u00een\u00ea, tu nikar\u00ea jiyan\u00ee bik\u00ee. Ger tu di van n\u00ear\u00een, m\u00eazekirin, fikir \u00fb algiy\u00ean xwe de guhertin ned\u00ea \u00e7\u00eakirin, zelal b\u00fbn, k\u00fbrb\u00fbn ned\u00ea \u00e7\u00eakirin; fikr\u00ea tu n\u00fb digr\u00ee j\u00ee bi jiyan nabe. Pirsgir\u00eakeke me ya cid\u00ee ye; \u00e7ima em ti\u015ft\u00ean ku digirin jiyan nakin, an j\u00ee k\u00eam jiyan dikin? Sedem yek j\u00ee ew e. Ji guhertina z\u00eahniyet ve, mijara min da diyarkirin ve pir gir\u00eaday\u00ee ye,\u00a0 p\u00eaw\u00eest dike em li ser bisekinin.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Derdorek ne fem\u00een\u00eest \u00fb ne jin j\u00ee wiha digire dest; (di civak\u00ea de j\u00ee z\u00eahniyeteke wisa heye, her\u00ee z\u00eade j\u00ee ji zayendperestiya civak\u00ee bingeha xwe digire) Dib\u00eajin pirsgir\u00eaka jin\u00ea; ne pirsgir\u00eakeke civak\u00ee ye, pisrgirekeke biyoloj\u00eek e. Yan\u00ee \u00e7awa? F\u00eez\u00eeka jin \u00fb m\u00ear ji hev c\u00fbda ye, ji ber w\u00ea ew pirsgir\u00eak\u00ean ku jin jiyan dike [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":540,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"class_list":["post-539","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-jin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/539","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=539"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/539\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":541,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/539\/revisions\/541"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/540"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=539"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=539"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=539"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}