{"id":403,"date":"2019-02-21T15:20:19","date_gmt":"2019-02-21T15:20:19","guid":{"rendered":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/?p=403"},"modified":"2023-02-02T15:22:20","modified_gmt":"2023-02-02T15:22:20","slug":"analizek-li-ser-sosyolojiya-rojavaye-kurdistane_1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/?p=403","title":{"rendered":"ANAL\u00ceZEK LI SER SOSYOLOJIYA ROJAVAY\u00ca KURDISTAN\u00ca_1"},"content":{"rendered":"<p class=\" \" style=\"text-align: center;\"><strong>PI\u015eT\u00ce X\u00caZKIRINA S\u00ceNOR REW\u015eA KURDAN LI ROJAVAY\u00ca KURDISTAN\u00ca<\/strong><\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">\u00a0Pi\u015ft\u00ee Rojavay\u00ea Kurdistan ket bin dest\u00ea Fransay\u00ea, bermayiy\u00ea Osmaniyan hewl dan ku gel bir\u00eaxistin bikin, di bin nav\u00ea serxweb\u00fbn \u00fb \u015fer\u00ea li dij\u00ee h\u00eaz\u00ean biyan\u00ee de, hin her\u00eam\u00ean ku ketib\u00fbn bin desthilatdariya dewleta S\u00fbriyey\u00ea j\u00ea qut bikin \u00fb careke din bi ser xwe ve bixin. Ev bir\u00eaxistinkirin li Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea piran\u00ee bi riya \u015e\u00eax\u00ean ter\u00eeqet, cemaet, axa \u00fb be\u015fek ji ew kes\u00ean ku ber\u00ea di dibistan\u00ea e\u015f\u00eeran de xwendib\u00fb dihat kirin. Tevgera Mur\u00eedan a ku li ser dest\u00ea \u015e\u00eax Efend\u00ee li Kurdag\u00ea(Efr\u00een) p\u00ea\u015f ket \u00fb h\u00eajmara mur\u00eed\u00ean w\u00ee hezar derbas kirib\u00fb, nim\u00fbneyek ji wan b\u00fb. V\u00ea tevger\u00ea n\u00eaz\u00ee deh salan dir\u00eaj kir \u00fb li her\u00eama \u00c7iyay\u00ea Kurm\u00eanc(Efr\u00een) gelek caran bi h\u00eaz\u00ean Fransa re ketin nava \u015fer. Li aliy\u00ea Ciz\u00eer\u00ea ku\u015ftina qeymeqam\u00ea Beyandora gir\u00eaday\u00ee Am\u00fbd\u00ea ji aliy\u00ea e\u015f\u00eer\u00ean Kurd \u00ean wir ve, her wiha tevgera \u00cebrah\u00eem Henano li \u00c7iyay\u00ea Zawiy\u00ea (bakur\u00ea S\u00fbriy\u00ea) \u00fb xirakirina Pira Firat\u00ea ji aliy\u00ea Kurd \u00fb Ereb\u00ean Ciz\u00eer\u00ea ve da ku Fransa nikaribe h\u00eaz\u00ea veguh\u00eaze diketin xizmeta Osmaniyan. L\u00ea div\u00ea b\u00ea gotin ku hejmarek ji r\u00eaber \u00fb serok\u00ea e\u015f\u00eer\u00ean ku li mil\u00ea Bakur ber\u00ea raper\u00eeb\u00fbn \u00fb ko\u00e7\u00ee Rojava kirib\u00fbn li dij\u00ee Osmaniyan di nava liv \u00fb tevger\u00ea de b\u00fbn. Wek t\u00ea zan\u00een li \u015eam\u00ea j\u00ee hejmareke z\u00eade Kurd hene. Ji wan hinek ji dema Selahed\u00een ve li wir in. Be\u015f\u00ea din j\u00ee di dem\u00ean cuda de, ji ber zilma Tirkan reviyab\u00fbn \u00fb li wir ni\u015ftecih bib\u00fbn. Nakokiy\u00ean mezin di navbera malbat\u00ean Osmaniyan \u00ean ku bi esl\u00ea xwe Kurd b\u00fbn(\u00e7\u00eena aristokrat) de derketib\u00fbn. Be\u015fek ji wan destek didan Osmaniyan, dixwestin desthilatdariya Osman\u00ee li Stenbol\u00ea bi h\u00eaz \u00fb xurt bibe. Be\u015f\u00ea din ne li gel Osmaniyan b\u00fbn, wan nedixwest desthilat\u00ee navend\u00ee bibe. Li \u015eam\u00ea taxa Kurdan \u00fb taxa Salihiy\u00ea di bin dest\u00ea Malbata \u015eemd\u00een \u00fb Yus\u00fbf \u00ean Axa de b\u00fbn. Ev her du malbat pir dewlemend b\u00fbn, Osmaniyan p\u00ea\u015fiya wan vekirib\u00fb. Ji ber ku pir z\u00eade ketib\u00fbn nava saziy\u00ea Osmaniyan, t\u00eakiliyeke wan a z\u00eade bi desthilatdariya Osmaniyan li Stenbol\u00ea, nexasim bi \u00cet\u00eehat Tereq\u00ee re heb\u00fb. Ji sala 1908&#8217;an \u00fb \u015f\u00fbnde ve li gel \u00cet\u00eehat Tereq\u00ee van malbatan li dij\u00ee komb\u00fbn\u00ean welatpar\u00eaz \u00ean ku daxwaza navendineb\u00fbna desthilata Osmaniyan dikir dixebit\u00een. Bi pey re yek\u00ee ji binemal\u00ea Y\u00fbsuf bi nav\u00ea Ebdurehman Y\u00fbsuf dibe Serok Wez\u00eer\u00ea Qiraltiya S\u00fbriy\u00ea ya destp\u00eak\u00ea. L\u00ea tu s\u00fbdeke wan ji gel\u00ea Kurd re \u00e7\u00eanabe.<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">\u00a0Bi Peymana Enqere (20 Cotmeha 1921&#8217;an) ya di nava Fransa \u00fb Tirkiy\u00ea de \u00e7\u00eab\u00fb re s\u00eenor hat x\u00eaz kirin \u00fb riya hesin a ku Bakur \u00fb Rojava bi hev re gir\u00eadide weke s\u00eenor hat dest n\u00ee\u015fan kirin. Bi v\u00ea re Rojava li ser dewleta S\u00fbriy\u00ea ya ku n\u00fb hatib\u00fb avakirin xistin. B\u00eaguman ev ji bo Kurd\u00ean li w\u00ee be\u015f\u00ea bi\u00e7\u00fbk jiyan dikirin trajidiyeke bi \u00ea\u015f b\u00fb. Bi diyarkirina s\u00eenor \u00fb avab\u00fbna dewleta S\u00fbriy\u00ea re rew\u015feke n\u00fb derketib\u00fb p\u00ea\u015f Kurdan. Riya tr\u00ean\u00ea \u00fb t\u00eal\u00ean r\u00easay\u00ee, heval, hogir, dost \u00fb xizimt\u00ee di \u015fev \u00fb rojek\u00ea de ji hev biyan\u00ee kirib\u00fbn. Gelek erd \u00fb milk\u00ean xelk\u00ea li aliy\u00ea din \u00ea t\u00eal\u00ea mab\u00fbn, \u00ead\u00ee nikarib\u00fbn xwed\u00ee li erd \u00fb zozan\u00ean xwe derketana, nikarib\u00fbn weke ber\u00ea pez\u00ea xwe bibirana zozan\u00ean h\u00eanik, kenar\u00ean \u00c7iyay\u00ea C\u00fbd\u00ee, de\u015ft\u00ean M\u00eard\u00een, W\u00earan\u015fehr, Qerejdax\u00ea \u00fb Amanosan. Her be\u015fek\u00ee malbat\u00ea yan j\u00ee e\u015f\u00eer\u00ea li mile din \u00ea s\u00eenor mab\u00fb. Riya her du bajar\u00ean mezin, navend\u00ean bazirganiy\u00ea Diyarbekir \u00fb M\u00fbsil\u00ea ku xelk\u00ea berhem\u00ea xwe dibirin wir \u00fb p\u00eadiviy\u00ean xwe dab\u00een dikirin hatib\u00fbn girtin. Riya \u00e7\u00fbn \u00fb hatina bi hezaran Hecac ber bi Qafqasya ya di ser Rojava re ku b\u00fbb\u00fb deriyek\u00ee jiyan\u00ea hatib\u00fb rawestandin, bi ten\u00ea navend\u00ean aliy\u00ea hundir \u00ean weke Heleb \u00fb \u015eam\u00ea mab\u00fbn. Kurd ne\u00e7ar b\u00fbn ku ber\u00ea xwe bidin wan navendan. L\u00ea gihandina wan cihan bi taybet\u00ee ji bo Kurd\u00ean ku propagandey\u00ean re\u015fkirin\u00ea y\u00ean weke mec\u00fbs in, ne misilman in, b\u00eafehm in, d\u00fbv\u00ean wan hene rew\u015fa hey\u00ee ji Kurdan re gelek dijwar kirib\u00fb. Kurd bi rehet\u00ee nediw\u00ear\u00een bi\u00e7in bajar\u00ean Ereban, ji ber ku r\u00fb bi r\u00fb l\u00eadan \u00fb \u00ear\u00ee\u015fan dihatin. Li aliy\u00ea din pi\u015ft\u00ee Rojava bi awayek prat\u00eek\u00ee ket bin serweriya Ereban, Ereban ew her\u00eam bi her\u00eam\u00ean xwe dizan\u00een, p\u00eal\u00ean e\u015f\u00eer\u00ean Ereb \u00ean xwed\u00ee pez, ber bi erd \u00fb her\u00eam\u00ean Kurdan \u00ean bi berhem \u00fb \u00e7\u00eargeh\u00ean dewlemend ve herik\u00een. Ji \u00e7aran sis\u00ea gel\u00ea her\u00eam\u00ea ko\u00e7ber b\u00fb, debara xwe bi pez \u00fb xwed\u00eekirina lawiran dikirin. V\u00ea rew\u015fa n\u00fb di aliy\u00ea abor\u00ee de astengiy\u00ean mezin ji gel re \u00e7\u00eakir, gel nikar\u00ee debara xwe bikira. Li aliy\u00ea din pi\u015ft\u00ee her\u00eam\u00ea Kurdan ketin bin dest\u00ea dewleta Ereb ya S\u00fbriy\u00ea, e\u015f\u00eer\u00ea Ereban \u00ean ko\u00e7er \u00fb xwed\u00ee pez \u00e7av berdan erd, zozan \u00fb \u00e7\u00eargeh\u00ea Kurdan. Bi w\u00ea hukm\u00ea ku ew her\u00eam ketib\u00fb bin dest\u00ea dewleta Ereban, ji xwe re maf d\u00eetin ku dest deynin ser \u00e7\u00eargeh \u00fb erd\u00ea Kurdan, wan ji wir biqewit\u00eenin. Ev yek kir ku gelek caran pev\u00e7\u00fbn \u00fb \u015fer\u00ean dijwar di navbera Kurd \u00fb Ereban de derkevin. Destana Derw\u00ea\u015f\u00ea Evd\u00ee, hevgirtina e\u015f\u00eer\u00ean Ereb \u00fb Tirkan \u00ean her\u00eam\u00ean wek Ciz\u00eer, W\u00earan\u015fehr, Qerejdax \u00fb de\u015fta M\u00fbsil\u00ea li dij\u00ee Kurdan \u00fb wek\u00ee wan bi dehan dest rastiya wan deman vegotin dikin. Dibe ku cih \u00fb dema wan cuda bin, l\u00ea bir\u00e7\u00eeb\u00fbn, malw\u00earan\u00ee, kedxwar\u00ee \u00fb dagirkeriya ku dihat jiyan kirin rastiya w\u00ea radixist ber \u00e7avan.<\/p>\n<p class=\" \" style=\"text-align: justify;\">\u00a0Bi x\u00eazkirina w\u00ee s\u00eenor\u00ee re civaka Kurd li Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea ji Kurdistana Day\u00eek qut b\u00fb \u00fb r\u00fb bi r\u00fb ziman \u00fb \u00e7andeke cuda hatib\u00fb. Piraniya Kurdan ziman\u00ea Ereb\u00ee nizanib\u00fb, tev\u00ee w\u00ea j\u00ee ne\u00e7ar mab\u00fbn ber\u00ea xwe bidin bajar\u00ean Ereban. R\u00eaber\u00ea gel\u00ea Kurd bir\u00eaz Abdulah Ocalan di par\u00eaznamaya xwe ya p\u00eancem\u00een &#8220;Pirsgir\u00eaka Kurd \u00fb \u00c7areseriya Neteweya Demokrat\u00eek de niv\u00eesiye:&#8221;<span lang=\"quz-EC\">\u00a0Di destn\u00ee\u015fankirina s\u00eenor\u00ean Iraq \u00fb Tirkiy\u00ea de komploya li ser\u00ea rastiya Kurd gerandin gir\u00eengiya xwe ya diyarker heye. Dema ku ev komplo li dij\u00ee yekpareb\u00fbna Kurdan p\u00eak an\u00eene, hesab\u00ean sedsalan \u00ean pi\u015ftre kirine. Ev komplo ji bo Kurdan destp\u00eaka fermana qirkirin\u00ea ye. Li ser v\u00ea dem\u00ea gelek\u00ee xwe\u015f t\u00ea axaftin \u00fb w\u00eaje t\u00ea kirin \u00fb t\u00ea gotin Kurdistan di v\u00ea dem\u00ea de kirine \u00e7ar par\u00e7e, l\u00ea mixabin naveroka w\u00ea dem\u00ea bi awayek\u00ee rast\u00ee qet nay\u00ea ravekirin \u00fb \u015f\u00eerovekirin. Eger ev rast\u00ee bi awayek\u00ee e\u015fkere \u00fb berbi\u00e7av ney\u00ea anal\u00eezkirin \u00fb \u015f\u00eerovekirin, bi tevah\u00ee b\u00fbyer\u00ean li Kurdistan\u00ea diqewimin, rastiya Kurd \u00fb heb\u00fbna w\u00ee ya civak\u00ee, nabe ku rast\u00fbdurist b\u00eane ter\u00eefkirin.&#8221;<\/span><span lang=\"quz-EC\">\u00a0<\/span>Bi v\u00ea par\u00e7eb\u00fbn\u00ea re\u00a0<span lang=\"quz-EC\">c<\/span>ivaka Kurd li her \u00e7ar par\u00e7eyan ji aliy\u00ea desthiladar \u00fb dagirkeran ve ji aliy\u00ea civak\u00ee, siyas\u00ee, \u00e7and\u00ee, abor\u00ee \u00fb ziman ve di bi\u015faftin, qirkirin \u00fb nijadkujiyeke b\u00eahempa re r\u00fb bir \u00fb ma. Dav\u00eed Mekdol di pirt\u00fbka xwe (D\u00eeroka Kurd ya N\u00fbjen) de dib\u00eaje: &#8220;Ne sosrete ku \u00e7\u00eena axa k\u00eafxwe\u015f nebin bi \u015fore\u015fa Ereban a mezin 1916&#8217;an \u00fb hatina Qral Feysel wek\u00ee hakim\u00ea S\u00fbriy\u00ea y\u00ea n\u00fb. Di sala 1918&#8217;an de ji ber ku ew b\u00fb endam\u00ea \u00a0Kongreya S\u00fbriyey\u00ea ya di sala 1919&#8217;an de, Ebdulrehman El Yus\u00fbf r\u00eaber\u00ea Kurd\u00ean \u015eam\u00ea dijber derket, bi aram\u00ee \u00fb serxweb\u00fbna S\u00fbriy\u00ea re xwestiye dewleteke Cih\u00fbyan li Filist\u00een\u00ea b\u00ea avakirin \u00fb \u00eet\u00eeraf p\u00ea b\u00ea kirin.&#8221; d\u00eesa behsa Kam\u00eeran Bedirxan t\u00ea kirin. Niv\u00eeskar\u00ea \u00cengliz David Mekdol di pirt\u00fbka xwe&#8221;D\u00eeroka Kurd a N\u00fbjen&#8221; de dib\u00eaje:&#8221;Dema ku S\u00fbriyeya Ereb\u00ee di \u015fer\u00ea xwe y\u00ea destp\u00eak\u00ea de bi \u00cesra\u00eel\u00ea re di sala 1948&#8217;an ket \u015fer, w\u00ea dem\u00ea Kam\u00eeran Bedirxan li Par\u00ees\u00ea n\u00fbner\u00ea Tevgera Kurd a Mil\u00ee li Ewropa b\u00fb. Ew di nava kes\u00ean ku m\u00fb\u00e7e ji dezgeha s\u00eexur\u00ee ya \u00cesra\u00eel\u00ea digirt de b\u00fb. Di T\u00eermeha 1948&#8217;an de \u00cesra\u00eel w\u00ee di\u015f\u00eene pa\u015f Urdin, S\u00fbriye \u00fb L\u00fbbnan\u00ea. Armanc ew e ku bizanibe \u00e7awa desteka \u015fer li ser dewlet\u00ean Ereban asteng bike. W\u00ee bi raporek\u00ea bersiv daye \u00fb t\u00ea de p\u00ea\u015fniyar kiriye ku \u00cesra\u00eel destek\u00ea bide xwer\u00eaxistinkirina netewey\u00ean k\u00eam hejmar \u00ean bertek\u00ean wan li beramber rej\u00eem\u00ea hene, l\u00ea ti\u015ftek ji wan p\u00ea\u015fniyaran derneketiye.&#8221; Berdewam dike dib\u00eaje:&#8221;L\u00ea dibe ku dezgeha s\u00eexur\u00ee ya S\u00fbriy\u00ea bih\u00eestib\u00fbn ku ew n\u00eaz\u00eek\u00ee \u00cesra\u00eel\u00ea ye.&#8221; Em rastiya mijar\u00ea nizanin l\u00ea dibe wisa hatibe plan kirin j\u00ee, l\u00ea bel\u00ea ew n\u00eaz\u00eekb\u00fbn a kesek\u00ee an j\u00ee be\u015fek\u00ee Kurdan b\u00fbye, neb\u00fbye n\u00ear\u00eena tevah\u00ee Kurdan. N\u00ee\u015fana v\u00ea yek\u00ea j\u00ee ew e ku gel\u00ea Kurd bi gi\u015ft\u00ee nehatiye ser w\u00ea xet\u00ea(l\u00eestik\u00ea). Niha j\u00ee ew l\u00eestik li ser Kurdan berdewam e. Di referand\u00fbma Barzan\u00ee p\u00eak an\u00ee de, me d\u00eet \u00cesra\u00eel\u00ea dest\u00ea xwe \u00e7awa li pi\u015fta Mes\u00fbd Barzan\u00ee dida \u00fb digot: &#8220;Serxweb\u00fbn\u00ea ragih\u00eene, em te destek dikin, em li pi\u015fta te ne.&#8221; Ber\u00ea j\u00ee Kurd v\u00ea n\u00eaz\u00eekatiy\u00ea red kiriye \u00fb niha j\u00ee red dikin. Jixwe xeta netewaya demokrat\u00eek \u00fb siya konfederal a ku xwe disp\u00eare biratiya gelan \u00fb jiyana hevbe\u015f a li ser axek\u00ea, ku \u00eero li Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea weke modelek\u00ea ber bi \u00e7av b\u00fbye, bi xeta dewlet netew re di nava \u015ferek\u00ee de ye. Xeta modern\u00eeteya demokrat\u00eek, k\u00een \u00fb nifret\u00ea di nava ol \u00fb mezheban, \u00e7and \u00fb zimanan de radike, c\u00fbrbec\u00fbr\u00ee \u00fb pirzimaniy\u00ea bingeh digire, civakan dike xwed\u00ee \u00eerade ne ku par\u00e7e dike. Tev\u00ee ku tu t\u00eakiliy\u00ea Kurdan ne ji n\u00eaz ve, ne ji d\u00fbr ve, ne di aliy\u00ea ziman de, ne j\u00ee di aliy\u00ea \u00e7and de bi Ereban re neb\u00fby\u00ea, tev\u00ee w\u00ea j\u00ee bi zor\u00ea Kurd bi ser dewleta S\u00fbriy\u00ea ya Ereban xistin. Heb\u00fbna Kurdan di avakirina S\u00fbriyey\u00ea n\u00fb de ne di aliy\u00ea ziman de, ne j\u00ee di aliy\u00ea \u00e7and\u00ee de li ber \u00e7av nehatiye girtin. L\u00ea tev\u00ee v\u00ea l\u00eestika qir\u00eaj, d\u00eeroka S\u00fbriyey\u00ea ji destp\u00eaka serxweb\u00fbna w\u00ea ve(1946&#8217;an) \u00fb heta niha pi\u015ftrast kir ku Kurd\u00ean Rojava S\u00fbriyey\u00ea her welat\u00ea xwe zan\u00eene. Li beramber\u00ee v\u00ea rej\u00eem\u00ean desthilatdar \u00ean li pey hev desthilatiya S\u00fbriy\u00ea kirine, her tim Kurd pa\u015fguh kirine, her \u00e7\u00fbye dor li wan teng kirine. Bi taybet rej\u00eema Baas\u00ea r\u00eageznamaya S\u00fbriyey\u00ea ji Kurdan girt \u00fb ew ji hemwelat\u00eeb\u00fbna S\u00fbriye av\u00eatin. Her tim Kurd bi cudaxwaz\u00ee tewambar kirine \u00fb bi metirs\u00ee li qelem dane. Keng\u00ea Kur daxwaza mafek\u00ee xwe y\u00ea rewa kiribin, ceka cudaxwaziy\u00ea wek\u00ee \u015f\u00fbrek\u00ee her li ser ser\u00ea wan b\u00fbye. Tev\u00ee siyaseta \u00eenkar, bi\u015faftin, cudakar\u00ee \u00fb nijadperestiya Ereb\u00ee ya ku li ser Kurdan p\u00eak an\u00eene, l\u00ea careke din Kurd\u00ean v\u00ee be\u015f\u00ee, li\u00a0hember ew siyaset\u00ean wan \u00ea \u015fa\u015f xwe ragirtine. Ev s\u00eestem \u00fb desthilatdar\u00ean bi wekalet \u00ean li her\u00eam\u00ea, ling\u00ean w\u00ea l\u00eestika \u00cesra\u00eel \u00fb \u00cengl\u00eezan b\u00fb. Ji destp\u00eaka sedsala b\u00eestan ve xeteke mil\u00eegerayiya seretay\u00ee ya Kurd a hevkar di nava Kurdan de p\u00ea\u015fxistin \u00fb soza avakirina dewletokek\u00ea dab\u00fbn mala Barzan\u00ee. W\u00ea xet\u00ea bi malbata Barzan\u00ee ji damezirandina dewlet\u00ea \u00cesra\u00eel\u00ea 1948&#8217;an ve berdewam kir, bi \u00e7\u00fbna Mele Mistefa ya \u00cesra\u00eel\u00ea (1968&#8217;an) re qonaxeke n\u00fb dest p\u00ea kir. Di pey re desteka \u00cesra\u00eel\u00ea ji Barzan\u00ee re di ser \u00ceran\u00ea re heta a\u015fbetal\u00ee(1975&#8217;an) \u00fb daw\u00eehatina tevgera w\u00ee berdewam kir. Her \u00e7end\u00ee \u00a0ew t\u00eakil\u00ee pi\u015ft\u00ee a\u015fbetal\u00ee \u00fb rawestanina desteka \u00cesra\u00eel\u00ea re demek\u00ea sar b\u00fbb\u00fbn, l\u00ea di sal\u00ean nod\u00ee de careke din bi Mes\u00fbd Barzan\u00ee re berdewam kir. Diyar b\u00fb ku l\u00eest\u00eeka dewlet netewe ya li ser bingeha sorkirina mil\u00eegeray\u00ee(par\u00e7e bike bi r\u00eave bibe) ku bi dest\u00ea \u00cesra\u00eel \u00fb \u00ceng\u00eel\u00eezan b\u00fbb\u00fb modelek, li S\u00fbriy\u00ea \u00fb Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea j\u00ee diket dewr\u00eay\u00ea. \u00cengl\u00eezan ji z\u00fb de bi His\u00ean Bin El\u00ee (\u015fer\u00eef Mekk\u00ea) re li hev kirib\u00fbn, li beramber\u00ee hevkar\u00ee \u00fb p\u00ea\u015f\u00eevekirina siyaset\u00ea \u00cengl\u00eez \u00fb \u00cesra\u00eel\u00eeyan \u00fb berjewendiy\u00ean petrol\u00ea ew j\u00ee Xel\u00eefetiya \u00ceslam\u00ea ji dest\u00ea Osmaniyan bigirin \u00fb bide wan. Ji ber ku li gor\u00ee wan, ew ji binemala Hz.Muhemed in, ew ji Tirkan mafdartir in. Li vir \u00ead\u00ee sahneya yekem\u00een dest p\u00ea dike, l\u00eestikvan\u00ean hatine amadekirin bi hostay\u00ee rol diley\u00eezin, tema\u015fevan j\u00ee di nava w\u00ea toz \u00fb d\u00fbman\u00ea de \u00e7av vekir\u00ee \u00fb matmay\u00ee tema\u015fe dikin. Di v\u00ea derbar\u00ea de R\u00eaber\u00ea Gel\u00ea Kurd Abdulah Ocalan di par\u00eaznameya xwe ya p\u00eancem\u00een de wiha niv\u00eesiye:\u00a0&#8220;<span lang=\"quz-EC\">Li gor\u00ee Peymana Sykes-Picot (1916), di bin hegemonya\u00a0<\/span>Ingil\u00ees<span lang=\"quz-EC\">tan \u00fb Fransey\u00ea de rej\u00eem\u00ean mandater \u00ean Iraq \u00fb S\u00fbr\u00ee hatin p\u00eakan\u00een. Rej\u00eema mandater t\u00ea maneya r\u00eaveberiy\u00ean dem\u00ee y\u00ean m\u00eatingeh\u00ea. R\u00eaya tr\u00ean\u00ea ya di navbera Komara Tirkiy\u00ea \u00fb dewleta S\u00fbr\u00ee de s\u00eenor hat qeb\u00fblkirin. S\u00eenor\u00ean Iraq-Tirkiy\u00ea j\u00ee li gor\u00ee Peymana M\u00fbsil\u00ea (1926) hatin destn\u00ee\u015fankirin \u00fb di diyarkirina s\u00eenoran de berjewendiy\u00ean petrol\u00ea esas in. Peyman\u00ean herdu s\u00eenoran j\u00ee di ber binp\u00eakirina M\u00eesaq-\u00ee Mill\u00ee ya p\u00eeroz \u00eelankir\u00ee de hatin \u00eemzekirin. Berjewendiy\u00ean yek ji s\u00ea dewlet\u00ean Lihevkir\u00ee y\u00ean \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ea Y\u00ea Yekem\u00een Fransey\u00ea li ber \u00e7avan hatin girtin \u00fb h\u00ea di destp\u00eaka \u015eer\u00ea Rizgariya Netewey\u00ee de Peymana Enqer\u00ea di \u00c7ileya 1921?\u00ea de hat \u00eemzekirin. Pa\u015f\u00ea dewleta bi nav\u00ea Komara Ereb a S\u00fbr\u00ee hat \u00eelankirin. Kurd\u00ean di nava s\u00eenor\u00ean w\u00ea de hatin hi\u015ftin, heta Tirkmen\u00ean hatin hi\u015ftin qet li ber \u00e7avan nehatin girtin, bi ten\u00ea tewazuna esker\u00ee \u00fb siyas\u00ee hesibandin \u00fb weke meseleyeke, b\u00fb \u00e7\u00fb qediya, n\u00eaz\u00eek b\u00fbn. Jixwe rew\u015fa Ereban j\u00ee bi \u00e7i awayek\u00ee qan\u00fbn\u00ee ve nehatib\u00fb gir\u00eadan, bi ten\u00ea berjewendiy\u00ean dewleta m\u00eatinkar ango Fransey\u00ea li ber \u00e7avan hatib\u00fbn girtin.&#8221;<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>PI\u015eT\u00ce X\u00caZKIRINA S\u00ceNOR REW\u015eA KURDAN LI ROJAVAY\u00ca KURDISTAN\u00ca \u00a0Pi\u015ft\u00ee Rojavay\u00ea Kurdistan ket bin dest\u00ea Fransay\u00ea, bermayiy\u00ea Osmaniyan hewl dan ku gel bir\u00eaxistin bikin, di bin nav\u00ea serxweb\u00fbn \u00fb \u015fer\u00ea li dij\u00ee h\u00eaz\u00ean biyan\u00ee de, hin her\u00eam\u00ean ku ketib\u00fbn bin desthilatdariya dewleta S\u00fbriyey\u00ea j\u00ea qut bikin \u00fb careke din bi ser xwe ve bixin. Ev bir\u00eaxistinkirin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":354,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[],"class_list":["post-403","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyaseta-demokratik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/403","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=403"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/403\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":404,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/403\/revisions\/404"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/354"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=403"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=403"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdi.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=403"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}